Molenzorg
Opbrakel (Brakel), Oost-Vlaanderen
<p>Verrebeekmolen</p>
Foto: Wouter Peerlings, 14.10.2007
Naam

Verrebeekmolen

Ligging Verrebeke 10
9660 Opbrakel (Brakel)

kadasterperceel C565


toon op kaart
Geo positie 50.784489, 3.757717
Eigenaar De Hoorn nv (Frank en Els De Moor-Lecluse, Leefdaal)
Gebouwd 1789-1803 / 1996-1997
Type Stenen grondzeiler
Functie Korenmolen
Kenmerken Ajuinenkap
Gevlucht/Rad Gelaste roeden, ca. 24,40 m
Inrichting 3 koppels maalstenen, graankuiser, haverpletter, bloembuil
Toestand Maalvaardig hersteld in 1996 - 1997
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
27.11.1978
Molenaar Jan De Bou (Leefdaal), tel. 02 784 20 95, e-mail: Jan.debou@skynet.be
Openingstijden Iedere laatste zondag van de maand en op afspraak (F. De Moor, tel. 02 767 44 38; e-mail: info@verrebeekmolen.be )
Internet bron

Verrebeekmolen

Beschrijving / geschiedenis

De Verrebeekmolen is een stenen korenwindmolen, type grondzeiler, aan de oostzijde van Verrebeke (nr. 10).

De geschiedenis van de molen is heel bewogen.

Jonker Louis Maroucx, heer van Nederbrakel, Verrebeke enz., kreeg op 3 septmeber 1778 het octrooi voor de oprichting van een graanwindmolen op de "Verrebeke Cauter". Of dit een maneuver was om de oprichting door anderen voor te zijn of te beletten, weten we niet. In ieder geval maakte hij zelf geen gebruik van het octrooi en moesten we twee decennia wachten vooraleer er op Verrebeke een windmolen zou komen.

Jan Baptist Van Damme begon in 1789 aan de bouw van de molen. Vrij spoedig liep de financiële situatie uit de hand en Van Damme geraakte in de schulden. Was hij een onfortuinlijke of overmoedige man? Had deze boerenzoon uit een groot gezin voor wie op het ouderlijk hof geen plaats was, het te groots gezien? In ieder geval stapelden de schulden zich op tot onoverkomelijke grootte en werd de molen verkocht.

Als koop 2 van tien verschillende kopen wordt op 2, 12 en 19 oktober 1790 in het wethuis van Opbrakel, “alwaer voor teeken uytsteekt S. Martinus”, bewoond door Emanuël du Songh,  publiek verkocht: een oliewind- en rosmolen, aldaar staande in de buurt van de dorpskerk en van de herberg “het Hekken”. De molen staat op 50 roeden cijnsgrond waarvan de eigendom competeert aan de heer van Opbrakel; de cijns verloopt op kerstavond 1805. Inlichtingen in de voornoemde herberg “Sint-Martinus” en bij de baljuw d’Hont te Nederbrakel.

In de staart van de molen staat de datum 1803 gebeiteld: dat is wellicht de afwerkingsdatum. Door de omwenteling en de financiële moeilijkheden heeft de bouw jarenlang aangesleept.

De Verrebeekmolen werd, samen met de watermolen, in 1804 openbaar verkocht: "Dat’er eerstdags publicq te koopen geveylt zal worden de prochie van Opbracle, bestaende in eenen water- ende windmolen, de wallen, motte en hovingen van het Oud Kasteel”, alsmede omtrent 82 ha of 62 bunderen allerbeste zaailanden, bos en maaimeersen, alles in één blok gelegen, “zynde eene der schoonste propriëteyten van het Scheldedepartement”.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Maes, rentenier te Gent
- later, eigenaar: a) Maes Sophie Reine, b) Maes Constance en c) Maes Marie Jossine
- 24.06.1837, deling: Mathot Hyacinthus, eigenaar te Gent (notaris Lommel)
- 26.05.1846, verkoop: Malfait-Baertsoen Pieter Antoon, de weduwe, eigenares te Gent (notaris Platteau)
- 11.10.1867, erfenis: de erfgenamen (overlijden van de weduwe Baertsoen van Pieter Malfait)
- 10.09.1869, deling: Jonglez de Ligne - Copreaux Charles Auguste Eugène Alphonse, eigenaar te Rijsel (notaris Lammens)
- 03.08.1874, erfenis: de weduwe Louise Pauline Augustine Adelaïde Copreaux en de kinderen (overlijden van Charles Jonglez de Ligne)
- 01.02.1890, verkoop: Van Ceunebroeck-Geens Benjamin, molenaar te Opbrakel (notaris Van de Staepele)
- 18.07.1891, verkoop: Roman Vital, landbouwer te Opbrakel (notaris Van de Staepele)
- 26.07.1927, gift: Roman-Dusong Remi, herbergier te Opbrakel (notaris De Waegenaere)
- 16.07.1929, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Dusong)
- 12.12.1948, verkoop: Donkerwolcke-Van Konnegem André August, metser te Opbrakel (notaris Olemans - grond met erop staande oude windmolen)
- 23.05.1972, verkoop: De Moor-Cosijns Raphaël, molenaar te Opbrakel (notaris Van der LInden - oude stenen windmolen met grond)
- 30.09.1986, verkoop: De Moor-Lecluse Frank, apotheker te Opbrakel (notaris Olemans - landgebouw, zijnde een stenen windmolen genaamd De Verrebeekmolen)

In 1919 werd in de molen een elektrische motor in werking gesteld en in 1927 werd Remi Roman- Dusong eigenaar-molenaar. In 1938 viel de molen stil. De jarenlange aftakeling begon. In 1946 werd de molen verkocht aan André Doncker-Wolcke, die in 1953 de kap en de laatste roede (de andere was vordien reeds afgenomen) verwijderde. Deze roede en de gietijzeren askop werden verkocht als oud ijzer.

De molen werd in 1972 verkocht aan Raphaël De Moor, die instandhoudingswerken uitvoerde. Hij had het plan de molen maalvaardig te herstellen. Met dat doel kocht  hij in 1974 de molenas, het vangwiel en de askop (fabrikaat A. Van Aerschot uit Herentals) aan van de in dat jaar ontmantelde Molen van Gijsels te Ressegem. Raphaël De Moor overleed echter voordat hij zijn plan kon verwezenlijken. Bij koninklijk besluit van 27.11.1978 wordt de molen beschermd als monument en de onmiddelijke omgeving als dorpsgezicht. Tijdens de beruchte storm van 27 november 1983 werden de noodkap, de daklijsten, de staart en de eg afgerukt.

Zoon Frank De Moor zou het plan van zijn vader verderzetten. De vochtige romp werd in 1994 eerst geheel afgebroken. De nieuwe romp werd in 1995 gebouwd door de firma BAM Construct uit Wilrijk. In 2002 moest deze nieuwe kuip al in het wit worden gezet, omdat er zich opnieuw vochtproblemen stelden! Het molengedeelte werd uitgevoerd door de firma 't Gebinte Molenbouw uit Erpe-Mere.

De molen is getooid met de voor de streek typische saracenenkap, belegd met handbewerkte eikenhouten schaliën. Het malen van het graan gebeurt met twee volledig uitgeruste koppels Engelse natuurstenen uit de groeven van La-Ferté-sous-Jouarre (F). Ze zijn gescherpt met een excentrisch recht pandbilsel. Dat resulteert in een zeer voortreffelijk eindproduct, nl. 100 % kwaliteitsmeel van zowel tarwe rogge als spelt. Het derde koppel stenen wordt uitsluitend gebruik voor de vermaling van graan en veevoeders. De molen is tevens voorzien van een graanzuiveraar, een maïsbreker, een pletmolen en een cilinderbuil. Dat laatste laat toe verschillende soorten meel en een fijne kwaliteitsbloem te vervaardigen. Op het gelijkvloers bevindt zich een elektische aangedreven maalkoppel.

Deze prachtige Verrebeekmolen is iedere laatste zondag van de maand tussen 14 en 18 uur aan het werk te zien. In de molen is er verkoop van allerlei bio-meelproducten.

In 2005 werd de molen opnieuw grondig hersteld, waarbij het nodig was de roeden te verwijderen en zelfs de kap te lichten (zie bijlage). Dit keer werden de werken uitgevoerd door molenmaker Roland Wieme uit Deinze. Op 15 december 2005 werden de kap en de roeden opnieuw geplaatst. Tot in 2008 was Paul Verschelden uit Brakel de vrijwillige molenaar, opgevolgd door Johnny Carbonnelle uit Brakel en thans Jan De Bou uit Leefdaal.

Op zaterdag 27 april 2013 kreeg de molen in het Provinciehuis Boeverbos te Brugge het kenteken “Actieve Molen 2013” uitgereikt uit handen van Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois (of zijn kabinetschef bij verlet). Deze nominatie gebeurde door het Molenforum Vlaanderen vzw (www. molenforumvlaanderen.be)  op basis van de volgende criteria: de molen als gebouw (uitzicht, toestand), de werking als molen (draaien en malen) & de inzet van de molenaar, de toeristische ontsluiting en de gelegenheidsactiviteiten.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>Verrebeekmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, 19.09.2008

<p>Verrebeekmolen</p>

Plaatsing van de kap en roeden. Foto: Johnny Carbonnelle, 15.12.2005.

<p>Verrebeekmolen</p>

In de kap. Foto: Johnny Carbonnelle, 15.12.2005.

<p>Verrebeekmolen</p>

Verzameling Ons Molenheem

<p>Verrebeekmolen</p>

De molen rond 1950. Verzameling Ons Molenheem

Literatuur

Archieven
Algemeen Rijksarchief Brussel, Financiële Raad, nr. 1908 (octrooi voor Charles Hacherelle voor de oprcihting van een korenwindmolen in Nederbrakel-Verrebeke, 08.06.1778).

Gedrukte bronnen
Gazette van Gend, 4 oktober 1790
Gazette van Gend, nrs. 1072, 1073, 1074, 1097, 1102 en 1104 van 25 en 28 juni, 2 juli, 20 september, 8 en 15 oktober 1804.

Werken
(L. Smet), "Brakel. Verrebeekmolen", in: Molenecho's, II, 1974, p. 43;
Herman Vanhoutte, "Laatste beelden van de afgebroken Verrebeekmolen te Opbrakel", in: Molenecho's, XXIII, 1995, nr. 1, p. 28-29;
H. Vanhoutte, "Een nieuwe saracenerkap voor de Verrebeekmolen van Brakel", in: Molenecho's, XXIV, 1996, nr. 2, p. 58, 65-67;
F. De Potter, "Ambachtelijk windgemaal voor biomeel in Opbrakel", in: Molenecho's, XXVII, 1999, nr. 4, p. 182;
Victor Morre, "De stenen molen van Verrebeke te Opbrakel", in: Triverius, V, 1975, nr. 1, p. 8-12; Gedenkboek Opbrakel 900, Brakel, 1998, p. 171
Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4.
Frans Van de Mergel, "Windmolenwandeling", in: Triverius, VII, 1977, nr. 1, p. 18-;
Victor Morre, "De molens van Opbrakel", in: Triverius, XVI, 1986, nr. 4, p. 6-36;
Victor Morre, "De molens van Opbrakel (Errata)", in: Triverius, XVII, 1987, nr. 1, p. 27;
Paul Baguet, "Beschermde stenen Verrebekemolen te Opbrakel heropgebouwd", in: Triverius, 1996, nr. 3, p. 47;
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
L. De Winne, "Wachten op het eerste brood... De Verrebeekmolen te Opbrakel", in: Toerisme Oost-Vlaanderen, jg. 40, 1991, nr. 4, p. 10-13, ill.;
Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Derde aflevering. De arrondissementen Oudenaarde en Sint-Niklaas", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XVI, 1962, 2 (Gent, 1963);
Jan Bauwens, "Zuid Oostvlaams molennieuws [Klepmolen van Balegem, De Guillotine te Balegem, Windekemolen te Balegem, Opbrakel, Nederbrakel, Nederzwalm, Velzeke]", in: Levende Molens, jg. 6 (1984), nr. 3, p. 20 en 24.
Sylvain De Lange, "De molens van Opbrakel: de windmolens", in: "Triverius", driemaandelijks tijdschrift van de Geschied- en Heemkundige Kring Triverius (Brakel), 2006, nr. 2, p. 36 e.v.
Sylvain De Lange, "Jan-Baptist Van Damme: de flamboyante handelaar-molenbouwer-olieslager wiens liberale opvattingen hem fataal zijn geworden (1)", in: Triverius, Driemaandelijks tijdschrift van de Geschied- en Heemkundige Kring Triverius (Brakel), 2006, nr. 3, p. 21 e.v.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
Frans Ringoot, "De molens van Opbrakel", Studiekring Ons Molenheem, XXXVI, 2011, 3, p. 51-55.
Sylvain De Lange, "De molens van Opbrakel: de windmolens", Annalen van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Ronse en het Tenenment van Inde, LVII, 2008, p. 305-364.

Persberichten
EDP, "Restauratie Verrebeekmolen start in september", in: Het Nieuwsblad, 22.06.2004.
EDP, "Wandelen langs pittoreske hoekjes en weidse panorama's", Het Nieuwsblad, 21.04.2009.
Hugo Conderaerts, "Opbrakel zet zijn monumenten open", in: Het Nieuwsblad, 21.09.2010.


Laatst bijgewerkt: maandag 10 juli 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens