Molenzorg
Hamme, Oost-Vlaanderen
Naam

De Grote Napoleon
Molen van de Keizer
Molen De Vos

Ligging Posthoornplein 5
9220 Hamme

700 m Z v.d. kerk
kadasterperceel B1204


toon op kaart
Geo positie 51.091831, 4.134044
Eigenaar Bert Mariman en Sabine Vanluchene
Gebouwd 1816-1817
Type Stenen bergmolen
Functie Koren- en oliemolen
Kenmerken Boven elkaar geplaatste vensters
Gevlucht/Rad Gelast, ca.25 m
Inrichting 1 steenkoppel met wind, 2 koppels maalstenen elektrisch aangedreven
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
28 mei 1962 (monument) - 20 juni 1984 (dorpsgezicht)
Molenaar Bert Mariman, Marc Van den Broeck
Openingstijden Op afspraak (tel. 052 474132, B. Mariman)
Verwijzing

.

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Foto: Staf Fierens, 08.05.2013  

Beschrijving / geschiedenis

Ooit was Hamme bezaaid met 22 windmolens. Hiervan resteert nog slechts één volledig exemplaar, in de Posthoornstraat in het centrum van de gemeente: de "Grote Napoleon". Deze benaming is gebaseerd op de overlevering dat keizer Napoleon en zijn gevolg de molen in opbouw zou gezien hebben, bij zijn doortocht met koetsen van Gent naar Antwerpen in 1804. Zij hielden korte tussenstops in Lokeren en Sint-Niklaas. De gekozen tussenstops waren noodzakelijk om de paarden te wisselen. Omdat Lokeren onvoldoende paarden kon leveren, vroeg het hulp aan Hamme.

In werkelijkheid heeft de molen niets te maken met een bezoek of doortocht van Napoleon. De molen werd pas in de Hollandse tijd opgericht. Gabriël Vermeire en zijn broer richtten vanaf juni 1816 op perceel nummer 221 van de elfde wijk, bij de Posthoorn, een "dubbele" windmolen op. Wellicht slaat "dubbele" op het gegeven van een dubbele oliemolen. Later werden maalstenen toegevoegd. Na 1900 werkte de molen nog enkel als graanmolen.

Opeenvolgende eigenaars:
- 1816, opbouw: Vermeire Gabriël en broer, te Hamme
- voor 1834, eigenaar: Vermeire Theodorus met broer en zus, olieslager te Hamme
- 25.04.1840, verkoop: (door SAE... Marie Thérèse) aan: a) Vermeire Charles, b) Vermeire Théodore, handelaar te Hamme, c) Vermeire Alexandre Casimir, zeepzieder te Hamme, d)Vermeire Pierre Joseph en e) Vermeire Marie Bernardine, te Elene (overlijden van De Kepper)
- 19.07.1864, verkoop: Van Haver Pieter Bernard, zeeldraaier te Hamme (notaris Heinkiens)
- later, erfenis: Van Haver Julie en consoorten, minderjarig kind van Pieter (overlijden van Pieter Van Haver)
- 30.071871, verkoop: Van Haver Pieter Benedikt, de weduwe en de kinderen, zeeldraaiers te Hamme (notaris De Weert)
- 11.10.1873, verkoop: Van Helsland Aloïs Frans, molenaar te Hamme (notaris De Weerdt)
- 17.01.1889, verkoop: De Vos-Van Slijken Karel, molenaar te Hamme (notaris De Geyter - moulin à vent nommé Grooten Napoleon)
- 23.04.1920, erfenis: de weduwe en de kinderen (overlijden van Karel De Vos)
- 31.01.1922, erfenis: de kinderen (overlijden van de weduwe Van Slijken van Karel De Vos)
- 23.02.1922, deling: De Vos-Van Geyte Achiel Theophiel, molenaar te Hamme
- 23.06.1954, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Van Geyte)
- 12.10.1954, erfenis: de kinderen (overlijden van Achiel De Vos)
- 14.04.1967, afstand: a) voor 109/112 volle eigendom + 2/112 vruchtgebruik) Vermeire Marc Louis Marie Leontine, bediende te Hamme en b) (voor 109/112 volle eigendom + 1/112 vruchtgebruik) De Vos-Vlaminck Paul François Charles, handelaar te Hamme (notaris Van Driessche)
- 14.04.1987, afstand: De Vos-Vlaminck Paul François (Hamme, 1918-1998), molenaar te Hamme (notaris De Geyter)
- 20.01.1998, erfenis: erfgenamen De Vos (overlijden van Paul De Vos)
- 2000, verkoop: Bert Mariman & Sabien Vanluchene.

De Grote Napoleon werd beschermd bij K.B. van 28 mei 1962. De omgeving werd beschermd als dorpsgezicht op 20 juni 1984. Na een periode van jarenlang verval, liet de familie De Vos de molen in 1976-1977 maalvaardig herstellen door molenbouwer Walter Mariman uit Zele, naar een ontwerp van architect Paul Goethals uit Brugge (1933-2011). Sinds 2000 is de molen eigendom van Bert Mariman en Sabien Vanluchene. Het ligt in hun bedoeling om de molen na een nieuwe restauratie, opnieuw in gebruik te nemen. In 2003 werd het BPA De Grote Napoleon goedgekeurd. Het plan voorziet onder andere in een "horecabedrijf" en een ambachtelijke bakkerij. Verder ook een "vijvertje". Uiteraard is het belangrijkste dat de molen dringend gerestaureerd wordt.

In afwachting van grotere werken, die uitgevoerd zullen worden onder leiding van architect André Brabants uit Dendermonde, heeft de eigenaar met eigen middelen al een aantal dringende ingrepen gedaan. De windborden en zeilen van de wieken zijn vernieuwd, net als het vele touwwerk. Alle gaten in de molenromp zijn gedicht en er zijn al meer dan vijfhonderd gevelstenen vervangen. Ook de bevestigingen van de askop in het dak zijn vervangen. De molenmuur onderaan is hersteld en binnenin brachten zijn er  balustrades aangebracht. Die moeten zorgen voor de veiligheid van bezoekers, wanneer binnenin de molen alles in beweging is. Naast de molen- en bakkersactiviteiten wil Mariman de grote site uitbouwen tot een toeristisch centrum. Er komt een parking voor veertig wagens. In de zomer 2010 opende Mariman  een grote brasserie van ongeveer 200 vierkante meter, met op de eerste verdieping een open ruimte voor feesten, koffietafels, seminaries of workshops. Ook de nieuwbouw voor een bakkerijmuseum en een tentoonstellingsruimte is nu al winddicht.
In het bakkerijatelier staan de modernste machines klaar en op 5 december 2009 worden de eerste broden afgeleverd. Aan de bakkerswinkel is ook een tearoom verbonden, binnenin met een combinatie van oude balken en designinrichting en dito verlichting.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Foto: Paul De Vos

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Eigenaar Bert Mariman. Foto Luc Verstraeten, 09.04.2007

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Foto ca. 1965. Verzameling Ons Molenheem

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

<p>De Grote Napoleon<br />Molen van de Keizer<br />Molen De Vos</p>

Prentkaart. Verzameling Ons Molenheem

Bijlagen

Jaarlijks aantal asomwentelingen.
1995: 14.790
2003:         0
2004:         0
2005:         0
2006:         0
2007:         0
2009:      476
2010:   5.819
2011:

Molenzorg vzw, "Tien overlijdens van Vlaamse molenvrienden", Molenecho's, XXVI, 1998, 1, p. 6.
- ons medelid Paul De Vos, geboren te Hamme op 23.12.1918 en aldaar overleden op 20.02.1998, weduwnaar van mevr. Maria Vlaminck. HIj was molenaar van de windmolen De Grote Napoleon te Hamme (O.-Vl.) en medestichter van de "Maalderij De Vos b.v.b.a."

Persbericht. Jan Van de Velde, ,,Herstelling molen is dringend'. Hamme. Bert Mariman ziet restauratieplannen voor molensite afgekeurd", in: Het Nieuwsblad, 10.04.2007.
Hamme - Het Agentschap Ruimtelijke Ordening Vlaanderen heeft de stedenbouwkundige vergunning voor de historische olie- en graanmolen Grote Napoleon ingetrokken. Meteen dreigt de dringende restauratie van de molensite alweer vertraging op te lopen.
Zes jaar geleden kocht Bert Mariman (42), zoon van de bekende Hamse bakkersfamilie, de enige nog overblijvende van de 33 Hamse molens van molenaarsfamilie De Vos. Mariman koestert grootse plannen met zijn molen.
,,Ik had goede contacten met de Vlaamse Gemeenschap, maar inmiddels moeten blijkbaar andere mensen het dossier behartigen'', stelt hij vast. ,,Het plan om een veranda te voorzien aan het woonhuis en om een kelder te dempen is afgekeurd. Daarom moet ik een volledig nieuw plan indienen voor de renovatie en verbouwingen aan de bijgebouwen.'
,,Ik was van plan deze zomer langs de Strijderslaan de eerste werkzaamheden aan te vatten'', vertelt Mariman.
,,We lopen meteen een achterstand op van om en bij de vier maanden. Ik neem deze week nog contact op met de betrokken diensten om meer uitleg te krijgen.''
Werken in fases
Volgens Mariman kan de aanbesteding voor de renovatie- en instandhoudingwerken aan de Grote Napoleon wel degelijk gebeuren. ,,Het herbestemmingplan (BPA) heeft van het perceel met molen en bijgebouwen handels- en woongebied gemaakt. De aanpalende weide blijft parkzone. De plannen zijn helemaal conform het BPA.''
,,De eerste fase omvat de restauratie van de molenromp aan de buitenkant, want die werken zijn heel dringend.
Eerst graven we de berm af, om de waterdichting van de muren in orde te brengen. Na het aanleggen van een nieuwe berm zal de aannemer zowat zestig procent van de gevelstenen vervangen. Tenslotte krijgt de molenromp een kalklaag'', legt Mariman uit.
,,De Vlaamse gemeenschap financiert veertig procent van deze werken, de provincie en de gemeente leggen elk twintig procent bij. In een tweede fase moeten de houten balken binnenin in hun oorspronkelijke staat hersteld of vervangen worden'', aldus Mariman.
Ook het wiekenmechanisme is aan herstel toe, want al vele jaren kan de molenaar kap en wieken maar over een afstand van 45 graden (in plaats van 360) laten draaien volgens de windrichting.

Persbericht. Jan Van de Velde, ,,Ik droom van bakkerij en brouwerijmuseum''. Eigenaar heeft grootse plannen met molen", in: Het Nieuwsblad, 07.02.2007.
Hamme - Zes jaar nadat Bert Mariman (42) de windmolen Grote Napoleon aan het Posthoornplein kocht, zit het dossier voor de restauratie in een stroomversnelling. ,,Ik hoop dat binnen anderhalf jaar de werken afgewerkt zijn'', zegt Mariman.
Molenaar in opleiding Bert Mariman deed zijn bakkerij van de hand en heeft nu tijd om werk te maken van de restauratie van zijn molen. ,,Eigenlijk is het restauratiedossier al vier jaar geleden goedgekeurd, maar om allerlei redenen is de realisatie ervan uitgebleven. Bij Monumenten en Landschappen bleef het wachten op een nieuwe molenexpert, de invulling van het herbestemmingplan (BPA) duurde twee jaar, er was de administratieve mallemolen, het werk van de architecten en ook de overname van mijn bakkerij. Nu de eerste fase van de werken is goedgekeurd, kan de aanbesteding ervan tegen eind maart gebeuren.''
Het herbestemmingplan heeft van het perceel met molen en bijgebouwen handels- en woongebied gemaakt. De aanpalende weide blijft parkzone. ,,De plannen zijn helemaal conform met het BPA. De eerste fase omvat de restauratie van de molenromp aan de buitenkant. Eerst graven we de berm af, om de waterdichting van de muren in orde te brengen. Na het aanleggen van een nieuwe berm zal de aannemer zowat zestig procent van de gevelstenen vervangen. Ten slotte krijgt de molenromp een kalklaag.'' De Vlaamse gemeenschap financiert veertig procent van deze werken, de provincie en de gemeente leggen elk twintig procent bij.
Dagtoerisme
In een tweede fase worden de houten balken binnenin in hun oorspronkelijke staat hersteld of vervangen. Ook het wiekenmechanisme is aan herstel toe, want al vele jaren kan de molenaar kap en wieken maar over 45 graden, in plaats van 360, laten draaien naar de wind.
Mariman koestert plannen om van de molensite een toeristisch aantrekkelijk centrum te maken. ,,In de bijgebouwen hebben we plaats voor de inrichting van een bakkerijmuseum. Zoggenaar Valentijn Philips kan hier zijn brouwerijmuseum huisvesten. We kunnen na de restauratie van de molen zelf ons graan malen en hier een ambachtelijke bakkerij opstarten. Het woonhuis kan een gezellige taverne worden waar bezoekers terecht kunnen voor een biertje en enkele streekproducten. Ik volg momenteel mijn stage voor de molenaarsopleiding in de Heirbrugmolen in Lokeren'', besluit Mariman.  

Persbericht. Jan Van de Velde, "Themacafé en musea rond molen. Nieuw bestemmingsplan voor Grote Napoleon in Hamme", in: Het Nieuwsblad, 09.10.2003.
Het studiebureau Talboom heeft in opdracht van het Hamse gemeentebestuur een bestemmingsplan (BPA) uitgetekend voor de omgeving van de windmolen Grote Napoleon aan de Strijderslaan en het Posthoornplein.
Naast de herstelling van de molen met talud zijn onder meer de inplanting van een themacafé, een rosmolen, de aanleg van een vijver, de uitbouw van een museum en educatieve activiteiten de voornaamste nieuwigheden.
Volgens het studiebureau zijn de activiteiten van de oude windkorenmolen stopgezet in 1999. ,,De molen kan wettelijk enkel nog actief zijn voor heemkundige doeleinden en de aanmaak van veevoeder'', stellen de planologen. ,,Dat is vandaag de dag niet het geval.
Momenteel organiseert de eigenaar enkele jaarlijks terugkerende activiteiten zoals een kerst- en paasmarkt en molenfeesten. Bij deze manifestaties zijn er ingangen tot het terrein via de Strijderslaan en het Posthoornplein. Dat leidt tot hinderlijke parkeerdruk in de wijde omgeving. Naast deze knelpunten heeft deze site ook heel wat kwaliteiten. Er is in de eerste plaats natuurlijk de historische waarde van de molen. Ook het rustige landelijke karakter van het gebied en de bestaande rijwoningen langs het Posthoornplein zijn pluspunten. Omdat het gebied op het gewestplan is ingekleurd als parkgebied, moeten we via een BPA een bestemmingswijziging mogelijk maken''.
Museum en themacafé
Talboom heeft op basis van die aandachtspunten een bestemmingsplan uitgewerkt, waarin uiteraard de molen en de herstelling ervan het epicentrum blijft. Daaraan wil de eigenaar een museum koppelen (Van graan tot brood ) met polyvalente ruimte. In de grote woning naast de molen komt een themacafé, waarvan de openingstijden gelijk lopen met de toegankelijkheid van het museum. Ook de aanleg van een vijver en de installatie van een rosmolen en een miniatuurwatermolen zullen bijdragen tot de educatieve en recreatieve functie van molen en omgeving.
De aanleg van een busparking langs de Strijderslaan, parkeergelegenheden langs het Posthoornplein en de exploitatie van een artisanale bakkerij zijn eveneens opgenomen in het BPA.
 
Sofie Buyse: Over de bouw van de molen.
Naast de touwslagerij die steeds uitbreidde, besloten de gebroeders Vermeire in 1816 te starten met olieslagen uit zaad. Dit was niet zo verwonderlijk voor touwslagers, omdat het hennepzaad heel oliehoudend was en kon aangewend worden als grondstof voor deze beroepsbezigheid. Daarnaast konden ze al het touwwerk voor het in beweging houden van molens zelf vervaardigen. Denken we maar aan Pieter Francis die op het einde van zijn memorieboek vooral gespecialiseerd was in het produceren van molentouwen. Daarom bouwden zij op een stuk land gelegen aan de Posthoorn een dubbele oliemolen (later de Grote Napoleon genaamd). Naast de molen bouwde men een inkomstpoort, een pakhuis, twee woonhuizen voor werkmannen en twee olieputten . De molen werd gebouwd op een berg.
Over het ontstaan van de latere naamgeving van deze molen, de Grote Napoleon, wordt door de Hammenaren een verkeerd verhaal aangenomen. Men beweert namelijk dat deze molen zijn naam kreeg toen men hem in 1804 aan het optrekken was en keizer Napoleon daar voorbijkwam op weg van Dendermonde naar St-Niklaas. Een ander molenboek vermeldt dat de molen in 1910 werd gebouwd. Door het verslag van Gabriel Vermeire weten we echter met zekerheid dat de Vermeires pas begonnen met olieslagen in 1816, voor dat doeleinde een stuk grond kochten aan de Posthoorn, en slechts in 1816 startten met de bouw van de molen. Helaas was in 1816 Napoleon reeds verbannen en kon onmogelijk voorbij de Hamse molen gekomen zijn. Als bewijs voegen wij hierna een kopie van het origineel en een transcriptie, waarop dit zwart op wit opgetekend staat.
In 1821 kochten ze een stenen oliewindmolen met pakhuis, woonhuis en schuur gelegen op de Vliercauter en in hetzelfde jaar bouwden ze op hun grond aan de Hoogstraat een paardenmolen, waarvoor ze nu beschikten over zeven paarden.
In 1828 trad de zoon van Gabriel Vermeire, Henricus, in het huwelijk en hij kreeg van zijn vader de oliewindmolen op de Vliercauter in gebruik. Deze zoon werd dus geen touwslager, maar olieslager.
In 1835 plaatste Gabriel Vermeire een stoommachine in de paardemolen, zodat de molen niet meer hoefde aangedreven te worden met paarden.
Tenslotte kwam in 1843 de jongste zoon van Gabriel Vermeire in het bedrijf. In 1847 ging Gabriel Vermeire met pensioen en liet de olieslagerij aan zijn zoon over. In 1853 overleed Gabriel Vermeire te Hamme.
Archiefdocument
In de maand junij 1816 naemen wij het besluyt en begonsten te bouwen eenen dobelen olie windmolen , ten welken eynde wij tot plaets verkozen het stuk land gelegen bij den posthoorn 11 wijk en toebehoorende aen mijnen broeder J. F. Vermeire, van dit stuk land gebruykten wij 100 kleyne roeden zijnde het deel oostwaers van het land, men omringde dezen grond van vooren met poort, pakhuys en woonhuys voor eenen werkman, in het paekhuys maekten wij 2 olieputten welke ta saemen konnen bevatten 150 aemen olie, ten eynde en van wederkanten des gronds wird afgesloten met eene haege dus dat deze voorschreven 100 roeden wel konnen erkent worden, en wirdt geextimerd op drij hondert guldens, daer dit land voorskwam van mijnen broedr moest ik hem vergoeding doen welke plaets had op de volgende manier, ik G. Vermeire kogt uyter hand van Pieter Dirick, Joanna Catharina Dirick en Bernardus Boel, tot Hamme een deel grond gelegen in den 11 wijk deel maekende van no. 221 groot salvo justo 100 roeden voor de somme van drij hondert guldens welke was eijnde recompentie van het land welke door J. F. was afgestaan, dus land was dinnende voor eenen nuwen uytweg voor den molen welken men beplante met holme tronken, en dus was uytmaekende eene dreve, den verderen grond wird gebruykt tot het uytnemen der aerde om er mede den berg voor den molen te maeken, en het overig wird bebouwd met een woonhuys voor eenen 2e werkman men begonste in dezer voegen den molen voor gemijne rekening te bouwen, en is berekent gekost te hebben met grond, batimenten, olieputten en vaeten de somme van f. 14.000"0. Gevallen aen Kavel A.
BRON: Privé-archief, Register van eigendommen en familieaangelegenheden van Gabriel Vermeire, meester-touwslager te Hamme en Maria Theresia Wauman

Persbericht. WO, "Renovatie Grote Napoleon ligt stil", in: Gazet van Antwerpen, 07.04.2007.
De verbouwing en restauratie van de beschermde olie- en graanmolen de Grote Napoleon loopt vertraging op. Het Agentschap Ruimtelijke Ordening Vlaanderen heeft de stedebouwkundige vergunning ingetrokken.
Volgens de Vlaamse overheid zijn de plannen niet in overeenstemming met de voorschriften van het bijzonder plan van aanleg. Het schepencollege had nochtans op 6 maart 2007 een stedebouwkundige vergunning afgeleverd en de plannen goedgekeurd.
Het intrekken van de vergunning betekent een streep door de rekening van eigenaar Bert Mariman. Die hoopte deze zomer met de werkzaamheden te starten om midden 2008 de site rond de molen open te stellen voor het publiek.
De plannen moeten aangepast worden om te voldoen aan de eisen van het Agentschap Ruimtelijke Ordening Vlaanderen, de vroegere dienst Monumenten en Landschappen, omdat het hier om een beschermd gebouw gaat. De restauratie is nochtans dringend.

Wim Onselaere, "Levend museum rond Grote Napoleon", in: Gazet van Antwerpen, 06.02.2007.
Midden 2008 hoopt Bert Mariman de site rond de windmolen De Grote Napoleon aan het Posthoornplein open te stellen voor het publiek. Naast de renovatie van beschermde korenmolen uit 1816 plant de eigenaar de uitbouw van een levend bakkerij- en biermuseum, een artisanale bakkerij met winkel en horecabedrijvigheid in het molenhuis.
In 2000 kocht bakker Bert Mariman de Grote Napoleon. Hij had plannen om van deze site zo vlug mogelijk een toeristisch waardevolle plek te maken. "Een tewerkstellingsproject in samenwerking met Spoortwee werd al na twee dagen na klachten stopgezet omdat het om een onwettelijke zonevreemde activiteit zou gaan. De site was erkend als parkgebied waar geen economische activiteiten toegelaten zijn. Gedurende enkele jaren vonden er kerst- en paasmarkten en molenfeesten plaats."
Daarna duurde het bijna zeven jaar vooraleer de renovatie en bouwwerkzaamheden in de komende zomer 2007 kunnen starten. "Omdat het hier een beschermd gebouw en dorpsgezicht gaat, moeten de plannen de zegen krijgen van de dienst Monumenten en Landschappen. Daar was op deze dienst gedurende geruime tijd geen verantwoordelijke voor de molens. Het was ook twee jaar wachten op een bijzonder plan van aanleg (bpa) om een deel van het gebied om te zetten van parkzone naar handels- en woonzone. De overname van mijn bakkerijbedrijf slorpte veel tijd op. Die transactie is sinds een tiental dagen achter de rug. Ik hou mij nu voltijds met het molenproject bezig."
In een eerste fase wordt de molenberm en -romp aangepakt. "De berm wordt afgegraven, waterdicht gemaakt en opnieuw opgebouwd. Daardoor worden de vochtproblemen opgelost. Meer dan zestig procent van de stenen van die molenromp moeten worden vervangen. Daarna wordt de romp met kalk bezet." De plannen van deze eerste fase zijn klaar en wachten op goedkeuring.
Wieken
In een tweede faze komt de binneninrichting van de molen evenals de wieken aan bod. "Alle houten balken die verankerd zitten in de muur worden vervangen of hersteld in de oorspronkelijke staat. De wieken kunnen nu slechts 45 graden draaien om de geschikte windrichting te vinden. Die moeten opnieuw in 360 graden kunnen." De Vlaamse overheid betaalt veertig procent van de restauratiekosten van de molen, provincie, gemeente en eigenaar elk twintig procent.
Gelijktijdig met de restauratie van de molen komt er aan de Strijderslaan een nieuwbouw voor de artisanale bakkerij en -winkel, worden de bestaande gebouwen voor het bakkerij- en brouwerijmuseum en het molenaarshuis voor de horecabedrijvigheid grondig gerenoveerd allemaal in landelijke stijl. Later wordt de weide naast de molen omgebouwd tot een rustig parkje met vijver en een rosmolen.

Persbericht. Jan Van de Velde, "Opnieuw bakken met bloem van eigen windmolen'. In de kijker. Bert Mariman knoopt aan met rijke familietraditie van molenaars en bakkers", in: Het Nieuwsblad, 18.11.2009.
Hamme - Vanaf volgende week woensdag maalt windmolen de Grote Napoleon opnieuw granen. Op zaterdag 5 december opent molenaar Bert Mariman er zijn bakkerij en later volgen nog meer projecten op de molensite.
Er heerst een drukte van jewelste in, en vooral rond, de historische windmolen langs de Strijderslaan. Gisteren draaiden de herstelde wieken op volle toeren hun proefrondjes, terwijl enkele tientallen technici en bouwvakkers aan de afwerking bezig waren van de nieuwe imposante gebouwen rond de molen.
Ip de grote molensite komt niet alleen een bakkerij met winkel en tearoom, maar ook een grote brasserie met feestzaal en seminarieruimte, een bakkerijmuseum en een tentoonstellingsruimte. Later wil de eigenaar er ook nog een nieuwbouw neerpoten met gastenkamers.
Bert Mariman (45) kocht in 1998 de Grote Napoleon. ‘Ik stam uit een molenaarsfamilie, die in de periode van 1700 tot 1840 een tiental molenaarsgezinnen telde in de regio, onder meer in Doel en Hulst en drie in Hamme. De laatst verdwenen molen stond op het Tweebruggenplein. Als dertienjarige knaap kocht ik daarvan een balk met ingekerfde tekst van de oprichting van de molen. Omdat in de negentiende eeuw nieuwe energiebronnen ontstonden, schakelden heel wat van mijn voorouders over van het molenaarsberoep naar de bakkersstiel. Ik behoor tot de zesde bakkersgeneratie Mariman. In 2005 verkocht ik onze zaak aan bakkerij Roeland van Zele, maar ik bleef er zelf nog drie jaar werken. Nu ben ik al gedurende een jaar hier in en rond de molen aan het werk. Nu we opnieuw kunnen malen, kriebelt de bakkersmicrobe weer. Wat is er mooier dan brood te kunnen bakken met bloem die je zelf hebt kunnen produceren met een historische windmolen? We zijn er klaar voor.'
Inmiddels loopt een tweede restauratiedossier voor de door de Dienst Monumenten en Landschappen beschermde molen. ‘Omdat er weinig schot in de zaak komt, buiten de wil van het gemeentebestuur of de Dienst Monumenten, hebben we met eigen middelen al een aantal dringende ingrepen gedaan. De planken en zeilen van de wieken zijn vernieuwd, net als de vele koorden die de molen sturen. Alle gaten in de molenromp zijn gedicht en we vervingen al meer dan vijfhonderd gevelstenen. Ook de bevestigingen van de askop in het dak zijn vervangen. De molenmuur onderaan is hersteld en binnenin brachten we balustrades aan. Die moeten zorgen voor de veiligheid van bezoekers, wanneer binnenin de molen alles in beweging is.'
Naast de molen- en bakkersactiviteiten wil Mariman de grote site uitbouwen tot een toeristisch centrum. Er komt een parking voor veertig wagens. Volgende zomer opent hij een grote brasserie van ongeveer 200 vierkante meter, met op de eerste verdieping een open ruimte voor feesten, koffietafels, seminaries of workshops. Ook de nieuwbouw voor een bakkerijmuseum en een tentoonstellingsruimte is nu al winddicht.
In het bakkerijatelier staan de modernste machines klaar om tegen 5 december de eerste broden af te leveren. Aan de bakkerswinkel is ook een tearoom verbonden, binnenin met een combinatie van oude balken en designinrichting en dito verlichting.
‘De winkel krijgt de benaming Oud Huis Mariman', legt Bert uit. ‘Voor de taverne-brasserie denken we aan de naam Bonaparte, als verwijzing naar Napoleon maar ook spelend met de Franse begrippen bon en aparte.'

"Hamme telde vroeger 33 windmolens", in: Het Nieuwsblad, 18.11.2009.
Hamme - De Grote Napoleon is de enige nog overgebleven windmolen van de 33 die Hamme ooit rijk was. Alleen in Driegotenkouter, naast de gemeentelijke begraafplaats, staat op het privé-domein van Paul Lenssens nog een oude molenromp, evenwel zonder dakstructuur en wieken. De Grote Napoleon dateert uit 1804 en was oorspronkelijk eigendom van olieslager Theodorus Vermeire. Na korte overnames kwam de historische windmolen in handen van de familie De Vos.
De generaties molenaars volgden elkaar op in de bloeiende handel in graan en bloem. In mei 1962 schreef de Dienst Monumenten en Landschappen het bouwwerk in op de lijst van beschermde monumenten. De eerste restauratiewerken volgden in 1974. Nu is een tweede grondig renovatiedossier ingediend door de familie Mariman, al enkele jaren eigenaar van de molen. Die dankt zijn naam aan een legende, waarin Napoleon op zijn tochten door onze streken langs het toenmalig bouwterrein passeerde. Hij bleef een tijdje staan bij de metselaars en zo kreeg de windmolen later de fiere naam Grote Napoleon.

Persbericht. WO, "De Grote Napoleon maalt weer", in: Gazet van Antwerpen, 26.11.2009.
De Hamse molenaars- en bakkersfamilie Mariman keert terug naar de roots. Voor hun ambachtelijke bakkerij malen Bert Mariman en zijn echtgenote Brigitte Vanluchene opnieuw graan in de beschermde windmolen Grote Napoleon.
Bart Mariman (45) verkocht in 2005 samen met zijn broer het familiaal bakkersbedrijf aan de industriële bakkerij Roelandt uit Zele. "Er was toen nog geen sprake van te starten met een nieuwe bakkerij", zegt Bart Mariman.
"Stilaan rijpten wel al plannen om op de molensite van de Grote Napoleon die ik in 1998 kocht, een artisanale bakkerij op te richten."
"Wij zijn intussen de zesde generatie van een molenaarsfamilie die tussen 1700 en 1840 in onze regio een tiental molenaarsgezinnen telde. Vanaf de negentiende eeuw schakelden veel van mijn voorouders over op de bakkerstiel. Het malen van graan met een molen raakte in onbruik door het gebruik van nieuwe maaltechnieken", licht Mariman toe.
Graan malen met een historische beschermde windmolen, voor het echtpaar Mariman is het een droom die werkelijkheid wordt. "Het restauratiedossier komt helaas maar traag op gang en daarom hebben we de Grote Napoleon al maalvaardig gemaakt. De planken en zeilen van de wieken zijn vervangen, de gaten in de molenromp gedicht. Na restauratie in 1976 verkeert de binnenkant van de molen in perfecte staat. Regen en wind maakten het proefmalen voorlopig onmogelijk, maar tegen 5 december komt het allemaal in orde."

Persbericht. Dirk Rooms, "Open monumentendag 2010, Hamme stelt zijn molens open", Het Nieuwsblad, 11.08.2010.
Hamme - Op zondag 12 september wordt het lokaal erfgoed weer opengesteld voor het grote publiek. Deze keer is het thema 'De vier elementen' evident dat de prachtige Hamse molens aan bod komen.
De watermolen aan de Oude Durme is een getijdenmolen en heeft een 14de-eeuwse voorloper. De molen is zelf in
de 16de eeuw gebouwd en is sinds 1921 niet meer in gebruik.
De huidige eigenaars hebben het gebouw (nu een
restaurant) gerestaureerd en bij die werken kwam de oude waterput weer tevoorschijn. De gidsbeurten belichten ook de natuur in de omgeving.
Er worden archiefmateriaal en kaarten van de watermolen en de Oude Durme getoond.
Praktische info: Waterstraat z/n
Windmolen De Grote Napoleon is de enige overblijvende van de ooit 36 Hamse windmolens. De Grote Napoleon is een stenen bergmolen (1816). Ondanks zijn beschermde status stond de ongebruikte molen lang te verkommeren tot hij het voorbije jaar werd gerestaureerd en weer maalvaardig gemaakt. Er wordt ook weer brood gebakken en de site werd uitgebreid met een bakkerijmuseum. Dat alles is voor het eerst te zien op Open Monumentendag!
Er worden tekeningen en foto's getoond van de 35 verdwenen Hamse molens. kinderen ontdekken hoe je van graan tot brood komt.
Praktische info: Posthoornplein 6a
meer info: www.openmonumenten.be/oost-vlaanderen/hamme

Jan Van de Velde, "Open Monumentendag lokt veel volk naar Hamse windmolen. De Grote Napoleon centraal", in: Het Nieuwsblad, 13.09.2010.
Hamme - Binnen het thema van de vier oerelementen stond gisteren tijdens Open Monumentendag de historische en beschermde windmolen De Grote Napoleon in de spots.
Bert en Sabine Mariman-Vanluchene kochten ruim tien jaar geleden de windmolen op het Posthoornplein. De molen maalt weer, niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk want bakker Bert Mariman hernam na een korte pauze weer zijn passie en knoopt verder aan bij de rijke bakkerstraditie van de familie.
Met dochter Julie (20), die afstudeerde als banketbakker, is die traditie alvast verzekerd door de zevende (!) generatie.
De Grote Napoleon dateert uit 1804 en was oorspronkelijk eigendom van olieslager Theodorus Vermeire. Na korte overnames kwam de historische windmolen in handen van de familie De Vos. De generaties molenaars volgden elkaar op in de florissante handel in graan en bloem. In mei 1962 schreef de Dienst Monumenten en Landschappen het bouwwerk in op de lijst van beschermde monumenten. De eerste restauratiewerken volgden in 1974. Momenteel is een tweede, grondig renovatiedossier ingediend door de familie Mariman.
De molen dankt zijn naam aan een legende, waarin Napoleon op zijn tochten door de streek langs de toenmalige bouwwerf passeerde. Hij bleef een tijdje staan bij de metselaars en zo kreeg de windmolen later de fiere naam De Grote Napoleon.
'In afwachting van een volgende restauratie door Monumenten en Landschappen hebben we met eigen middelen al een aantal dringende ingrepen gedaan', zegt molenaar Bert Mariman. 'De planken en zeilen van de wieken zijn vernieuwd, net als de vele koorden die de molen sturen. Alle gaten in de molenromp zijn gedicht en we vervingen al meer dan vijfhonderd gevelstenen. Ook de bevestigingen van de askop in het dak zijn vervangen. De molenmuur onderaan is hersteld en binnenin brachten we balustrades aan.'
De bezoekers genoten gisteren van de molenaarsnostalgie. 'Deze site is voor Hamme een belangrijke toeristische troef geworden', stelt gemeentelijk cultuurambtenaar Paul Engelbeen.

JVDV, "Drie expo's na elkaar", Het Nieuwsblad, 06.08.2011.
Hamme/Waasmunster - De eerste tentoonstelling van het drieluik Hamme beeldend in de kijker in en rond windmolen De Grote Napoleon, met beelden van Jozef Van Acker en aquarellen van Oda Waegeman, wordt zaterdag 6 augustus om 17uur ingeleid door Cyriel Van Mullem (voorzitter deelraad beeldende kunst) en officieel geopend door cultuurraadvoorzitter Marc Van Havere. De expositie is elk weekend van augustus vrij toegankelijk van 10 tot 12 en 14 tot 18 uur en het eerste weekend van september.

Jan Van de Velde, "Grote Napoleon maakt indruk op ambassadeur uit Singapore", Het Nieuwsblad, 06.08.2011.
De Singaporese ambassadeur Anil Nayar luisterde geboeid naar de uitleg van molenaar Marc Van den Broeck.
Hamme - Naar aanleiding van de tentoonstelling van Oosterse kunstenaars in galerie IDplusArt bracht Anil Nayar, ambassadeur van Singapore in ons land, een bezoek aan Hamme. De Aziatische eminentie was daarbij onder de indruk van zijn bezoek aan windmolen De Grote Napoleon, waar molenaar Marc Van den Broeck hem wegwijs maakte. Van den Broeck is ook molenaar van de getijdenmolen in Rupelmonde en de Staakmolen op Linkeroever. 'Ik wil vooral beklemtonen dat Vlaanderen het mekka was van de windmolens en niet Nederland', stelt hij. 'Bij onze noorderburen zijn meer molens bewaard gebleven, onder meer omdat ze niet zijn gesneuveld tijdens de Eerste Wereldoorlog en omdat de industriële evolutie zich in Vlaanderen sneller doortzette.'
De molenaar trok met het hele gezelschap tot in de nok van de molen om daar de werking toe te lichten. 'Ik ben onder de indruk van de mechaniek en het feit dat dit historisch erfgoed zo goed bewaard is gebleven en zelfs nog werkt', zegde de ambassadeur. 'Ik sta ook verbaasd van de techniek en de vaardigheid waarover de molenaar moet beschikken om deze molen te besturen. Dit is totaal nieuw voor mij en mijn vrouw, want in mijn thuisland vind je geen molens.'

WO, 'De bronzen beelden van Van Acker ontroeren me telkens opnieuw', Gazet van Antwerpen, 09.08.2011.
De cultuurraad presenteert het drieluik 'Hamme beeldend in de kijker'. Plaatselijke kunstenaars tonen daarbij hun werk op drie locaties en tijdstippen.
Deze week zijn beelden van Jozef Van Acker en aquarellen van Oda Waegeman te bewonderen in en rond de windmolen De Grote Napoleon aan het Posthoornplein.
Voor Cyriel Van Mullem, voorzitter van de deelraad Beeldende Kunsten' is Jozef Van Acker de beste beeldhouwer in de regio.
"Zijn beelden in brons ontroeren mij telkens weer opnieuw. Ik ben dan ook blij dat het publiek kan kennismaken met zijn werk op deze mooie site van de Grote Napoleon. In de schaduw van de molen en in de prachtige nieuwe tentoonstellingsruimte komen die ten volle tot hun recht."
Dit eerste luik van Hamme beeldend in de kijker is elk weekend van augustus en het eerste weekend van september vrij te bezoeken van 10u tot 12u en 14u tot 18u in De Grote Napoleon in de Posthoornstraat.
In het tweede luik exposeren Freddy Gommers (keramiek), Annie De Paepe (fotografie) en Maurice De Clercq (beelden) in Huis Vermeire- Lagae in de Slangstraat 53. Deze tentoonstelling is vrij toegankelijk op zondagen 14 en 21 en zaterdag 20 augustus, telkens van 10u tot 12u en 14u tot 18u.

Dirk Rooms, "Mon Thomas, Albert Mariman en Willy van den Branden. Tentoonstelling Vergeten Kunstenaars", Het Nieuwsblad, 05.09.2011.
Hamme - Op de site van molen De Grote Napoleon kan er vanaf 10 tot 25 september in het weekend (zat+zon /14-18u) de tentoonstelling 'Vergeten Kunstenaars' bezocht worden.
Organisator Willy van den Branden bracht werk van Hammenaars Mon Thomas en foto's van Albert Mariman samen, aangevuld met stukken uit zijn eigen collectie.

Jan Van de Velde, "Knapperige Hamse Wuiten in speculoos", Het Nieuwsblad, 28.09.2011.
Hamme - Tijdens de Week van de Smaak, van 1 tot en met 9 oktober, stelt Bert Mariman (47) zijn speculoosjes in de vorm van de Hamse Wuiten voor.
De doorgewinterde bakker van Oud Huys Mariman aan molen De Grote Napoleon bakt al jaren ambachtelijke speculoos volgens het aloude familierecept.
'De receptuur voor deze nieuwe speculoosjes is een beetje aangepast', licht Mariman toe.
'Ze zijn moeilijker om te bakken, want de puntige pootjes van de vogel verbranden vlug. De speculoos is iets lichter van kleur.'
De bakker wil, net als met zijn historische windmolen, het bakkerijmuseum en de aanpalende tentoonstellingsruimte een bijdrage leveren aan het dagtoerisme en de Wuitensfolklore in Hamme.
'Ik was eerst van plan om molentjes in speculoos te bakken. Maar de Hamse Wuiten biedt meer mogelijkheden en krijgt veel belangstelling. Er kan een binding ontstaan met de Wuitensmarsen, het Wuitenscomité en folkloregroep Die Hamse Wuitens.'

DIRO, "Open Monumentendag. Open MOnumenten - Hamme", Het Nieuwsblad (dig.), 18.08.2013. 
Hamme - Op 8 september krijgen we voor de 25ste Open Monumentendag het beste van Hamme voorgeschoteld.
Met deze zilveren editie wil de OM-werkgroep (dienst cultuur en jeugd) de topper van Hamme openstellen. Een hele dag lang kan je met het hele gezin, familie of vrienden genieten van de site van de gerestaureerde windmolen: ‘De Grote Napoleon’.
De officiële opening van deze 25ste Open Monumentendag door burgemeester Herman Vijt vindt plaats om 10u in de tentoonstellingszaal van Oud Huys Mariman.
Adres: Posthoornplein 6, 9220 Hamme. Open van 10u tot 18u.
Om het kwartier kan u een rondleiding met gids André Delcart in de Molen volgen.
En ook aan de kinderen is er gedacht, met leuke doe-opdrachten en actieve denkspelletjes voor kinderen tussen 6 en 12 jaar, onder begeleiding van een volwassene.
Dit in samenwerking met de jeugddienst.
meer info op de website.

DIRO, “idplus center / Oud Huys Mariman. Retrospectieve tentoonstelling René Tilley”, Het Nieuwsblad, 25.08.2013.
Cultuurraad Hamme
Hamme - De naam van kunstschilder René Tilley is een begrip in het culturele leven in Hamme. In de catalogus Evolutie 1960-1990 omschreef toenmalig burgemeester Louis Baert de kunstenaar "Als een mens die het vermogen bezat zijn ziel te laten volstromen met de mystieke levensfilosofie van stilte en schoonheid, die de basis heeft gevormd van zijn bruisende creativiteit". Dat Hamme de vorig jaar overleden kunstenaar nog steeds in zijn hart draagt blijkt uit de retrospectieve dubbeltentoonstelling die u kan gaan bekijken in idplus center en Oud Huys Mariman.
Over René Tilley, die vorig jaar (14 mei 2012) op 93-jarige leeftijd overleed, werd een en ander geschreven. Dit is weeral gebleken uit de vele recensies, toespraken en knipsels die werden geraadpleegd voor de samenstelling van het jaarboek dat de Heemkring Osschaert uitgeeft naar aanleiding van een huldeviering gewijd aan het leven en het werk van deze Hamse meester. Want in het rijtje van lokale grootheden prijkt zijn naam toch bovenaan.
Naast zijn kunstenaarschap was hij tevens leraar plastische opvoeding, kunstadviseur voor de gemeente, illustrator en kalligraaf voor onder meer de gulden boekverluchtingen, decorateur, stoetenbouwer en ontwerper van talrijke folkloristische en culturele evenementen, waarbij de vermaarde figuur van Die Hamse Wuiten en alles wat er rechtstreeks en onrechtstreeks mee te maken heeft, wellicht tot zijn meest gekende creaties kan gerekend worden.
Een dubbeltentoonstelling en een kunstboek brengen dan ook een passende hulde aan een verdienstelijk man die Hamme artistiek, cultureel en folkloristisch op de kaart heeft gezet.
Van 30 augustus tot en met 16 september organiseren de Cultuurraad Hamme en Heemkring Osschaert in het idpluscenter een retrospectief overzicht, waarin de diverse aspecten van zijn oeuvre ruimschoots belicht worden.
Van 13 september tot 22 september is de Molen - Oud Huys Mariman dan weer de uitgelezen locatie voor een selectie Hamse kunstenaars die zich liet inspireren door het werk van René Tilley.

Jean-Pierre De Lamper, "Open Monumentendag. Ontdek de historische parels van Dendermonde", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.
Ontdek de historische parels van Dendermonde
Dendermonde heeft dit jaar op 8 september op Open Monumentendag meer in de aanbieding dan de vorige jaren. ‘Dat is te danken aan een samenloop van omstandigheden’, zegt stadsarchivaris en conservator Aimé Stroobants. (...)
Hamme
In Hamme kan de Grote Napoleon op Open Monumentendag bezocht worden. De beschermde windmolen Grote Napoleon (1816) staat op de site Oud Huys Mariman, die als dorpsgezicht is beschermd. Het is een stenen bergmolen die eerst dienstdeed als oliemolen en later als koren- en graanmolen. Hij werd in de jaren 70 gerestaureerd. Hier kan een tentoonstelling over malen en molens bezocht worden en de kinderen kunnen er deelnemen aan een leuke activiteit: Het verhaal van de Grote Napoleon.

Diro, "Foto. Open monumentendag", Het Nieuwsblad, 09.09.2013.
Hamme - Het thema voor dit jaar van Open monumentendag was 'Best of...'. Uiteraard werd voor Hamme onmiddellijk aan de gerestaureerde windmolen 'De Grote Napoleon' gedacht. Fotograaf Dimitri Cambier maakte een reportage.

JVDV, "Expo Jef Nys in Grote Napoleon", Het Nieuwsblad, 25.10.2014.
Foto JVDV. Raoel De Graeve en Willy Van den Branden (centraal) stofferen de expo rond Jef Nys in de windmolen De Grote Napoleon.
Hamme-Temse - Vijf jaar na het overlijden van striptekenaar Jef Nys organiseert de Hamse verzamelaar Willy Van den Branden samen met Raoel De Graeve (voorzitter Spirit Temse) een tentoonstelling rond het werk van Jommekes stripvader.
De expositie in Oud Huys Mariman (windmolen De Grote Napoleon) toont bijna vanzelfsprekend maar toch vrij uniek de volledige reeks albums van Jommeke (272). Willy Van den Branden showt ook zijn thematische collectie van kaartenboeken, postzegels, puzzels, uitnodigingen, krantenknipsels, gesigneerde boeken, poppetjes van de striphelden, bladwijzers, kalenders en de luxe-uitgaven door Spirit van ‘Heilige Levens’ van Nys.
Chocoladen Jommeke
De Hamse fan is gebeten door de figuur van Jommeke. ‘In de molen toon ik driehonderd Jommekestekeningen van kinderen uit de Hamse scholen.’
Nog een blikvanger in de molen is het chocoladen Jommekesbeeld van Peter Mariman.
Vrij te bezoeken op 25 en 26 oktober en 1 en 2 november (14-18 uur).

Jan Van de Velde, "Hamme. Molenaar opent bakkerijmuseum aan Grote Napoleon", Het Nieuwsblad, 19.03.2016.
Bert Mariman in zijn gloednieuw bakkerijmuseum. Foto: jvdv
Hamme / Moerzeke - De windmolen De Grote Napoleon op het Posthoornplein bestaat tweehonderd jaar. Dit tweede eeuwfeest krijgt met de opening van een bakkerijmuseum extra glans.
Bert Mariman (52), sinds 2000 eigenaar van De Grote Napoleon, heeft de site rond de molen grondig uitgebreid met een bakkerij, een bakkerswinkel met verbruikszaal, een feestzaal, een tentoonstellingsruimte, het ambachtelijke mosterdbedrijf De Lelie en nu dus ook een bakkerijmuseum met vaste collectie. En daar heeft Mariman een gegronde reden voor.
“Door de aankoop van de molen ben ik gepassioneerd geraakt door de geschiedenis van zowel De Grote Napoleon als van onze familietraditie. Ik stam uit een molenaarsfamilie, die in de periode tussen 1700 en 1840 een tiental molenaarsgezinnen telde in de regio. Omdat in de negentiende eeuw nieuwe energiebronnen ontstonden, schakelden heel wat van mijn voorouders over op de bakkersstiel. In 1826 werd bakkerij Mariman opgericht”, licht Bert toe. “We vieren dus eigenlijk ook 190 jaar familietraditie in en rond ons Oud Huys Mariman. Ik behoor tot de zesde bakkersgeneratie Mariman. We konden honderden oude bakkerij-attributen bewaren en die vormen nu de unieke verzameling van het bakkerijmuseum.”
Met dit museum biedt de Grote Napoleon een toeristisch drieluik: molen, mosterdfabriek en bakkerijmuseum.

Katrijn De Bleser, "Oud Huys Mariman viert 200ste verjaardag met expo. Bakkersgeslacht opent museum", Het Laatste Nieuws, 18.03.2016.
Stijn Mariman, op een oude bakkersfiets, samen met papa Bert en mama Sabine Van Luchene in de exporuimte. - Copyright : Geert De Rycke
In bakkerij Oud Huys Mariman opent morgen een expo met oude bakkersmaterialen en -machines. Aan het hoofd van de bakkerij staat intussen de vijfde generatie en opvolging is alvast verzekerd. De bakkerij is intussen gevestigd op het domein van de Grote Napoleon, de enige windmolen die Hamme nog heeft.
Albert Mariman, de nonkel van Bert, in zijn toenmalige bakkerij. - Copyright : Geert De Rycke
"Windmolen De Grote Napoleon wordt dit jaar 200 jaar oud en dat willen we vieren met een expo", zegt Bert Mariman (52) die aan het hoofd staat van bakkerij Mariman. De bakkerij is intussen zes jaar gevestigd aan de molen, maar ze bestaat al veel langer en verhuisde de voorbije twee eeuwen verschillende keren van locatie in Hamme. "Bakkerij Mariman bestaat sinds 1826 en was onder andere gevestigd in de Kapellestraat, in de Kerkstraat en nu aan De Grote Napoleon", zegt Bert Mariman die de vijfde generatie vertegenwoordigt. "Vorige eeuw waren er in Hamme zeven bakkerijen van Mariman. Onze bakkerij is niet enkel steeds van vader op zoon gegaan, maar ook nonkels, neven en tantes openden een vestiging."
Verzameling
Bert was  als kleine jongen al geïnteresseerd in molentjes en in machines, voornamelijk maalmachines. "Het begon met een verzameling van kleine molens en die breidde uit met allerhande oude voorwerpen en machines die ik nu wil tonen aan het publiek. Een deel van de expo bestaat dus uit voorwerpen uit bakkerijen van de vorige generaties, een ander deel uit oude machines die ik ergens op de kop kon tikken."
Alles in en rond De Grote Napoleon straalt een authentieke sfeer uit. "Een aantal dingen zijn ook echt. Zo is de balk boven de doorgang afkomstig van de Kapellemolen, een windmolen die vroeger aan het Tweebruggenplein stond. Ook De Grote Napoleon zelf wordt in zijn oorspronkelijke vorm hersteld. Die kan nog steeds meel malen, maar dat is vandaag niet meer rendabel", zegt Mariman. "Toch werk ik zoveel mogelijk met meel dat in België gemalen wordt. Ik heb de ambitie om zelf te laten malen, maar dat zijn toekomstplannen."
Malen
Bert t Mariman heeft niet enkel een passie voor de bakkersstiel, ook het maalproces boeit hem mateloos. "Misschien komt dat omdat mijn voorvaderen molenaars waren. Het is pas op het einde van de negentiende eeuw dat we een bakkersfamilie werden. Vandaar ook de interesse in mosterd waarbij mosterdzaadjes gemalen worden", zegt de man die ook de productie van mosterd Vernimmen - De Lelie verzorgt. Die tak van het bedrijf is nu echter vooral in handen van zoon Stijn (29). Daarmee is de zesde generatie al verzekerd. Bovendien volgt Stijn ook een bakkersopleiding. Dochter Julie (26) is dan weer patissier in de bakkerij.
Op de permanente expo is heel wat oud bakkersmateriaal te zien tijdens de openingsuren van de bakkerij. Op de benedenverdieping worden regelmatig tijdelijke tentoonstellingen georganiseerd, onder andere van de academie. Dit weekend stelt Willy Van Den Branden er een selectie van zijn verzameling over Hamme tentoon.

Nick Verhulst, "Bijna tweehonderd jaar oude bakkersgeslacht uit Hamme opent museum", tvoost.be, 18.03.2016.
Het in Hamme, en ook ver daarbuiten, bekende bakkersgeslacht Mariman viert zijn 190ste verjaardag, en de familie doet dat op een originele manier. De familie opent namelijk een eigen bakkersmuseum, aan de bakkerij. In het museum staan bakkersmaterialen en machines die doorheen de jaren zijn gebruikt. Intussen staat al de zesde generatie aan het roer van het bedrijf.

Literatuur

E. D(e) K(inderen), "Molen De Grote Napoleon te Hamme", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, p. 203-204.
Molenzorg vzw, "Tien overlijdens van Vlaamse molenvrienden", Molenecho's, XXVI, 1998, 1, p. 6.
Paul Bauters, "Eeuwen onder wind en wolken. Windmolens in Oost-Vlaanderen", Gent, Provinciebestuur, 1985;
Paul Bauters, "Oostvlaams molenbestand 1986", Gent, 1986 (Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen. Bijdragen, nieuwe reeks, 25);
"Inventaris van de wind- en watermolens in de provincie Oost-Vlaanderen naar gegevens van het Archief van het Kadaster. Eerste aflevering. De arrondissementen Aalst en Dendermonde", in: Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, XIV, 1960, 3 (Gent, 1962);
Herman Holemans, "Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 3. Gemeenten G-H-I", Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 2000;
André Van Bosche, "Malen en molens in Hamme", Hamme, 2006, 120 p.
Sofie Buyse, "De Touwslagerij te Hamme. Macrostudie over de touwindustrie te Hamme met nadruk op de 19de en 20ste eeuw, gevolgd door een casestudie over het touwslagersgeslacht Vermeire van de 16de eeuw tot de 20ste eeuw", Gent, licentiaatsthesis geschiedenis 1996-1997.
Mola, "Aantal asomwentelingen van Oost-Vlaamse molens in 2010", in: /West-/Vlaams Molenblad, XXVII, 2011, 1, p. 51.
A. Van Bossche, Malen en molens in Hamme, Hamme, 2005.
Herman Holemans, Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 3. Gemeenten G-H-I, Rotem, Studiekring Ons Molenheem, 2000.
Chris Bogaert, Helena Duchêne, Kathleen Lanclus & Mieke Verbeeck, "nventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Berlare, Buggenhout, Lebbeke, Waasmunster, Hamme en Zele, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N.

Persberichten
W. O(nselaere), "Grote Napoleon opgericht in 1816, niet in 1804", in: Gazet van Antwerpen, editie Waas en Dender, 26-27.11.2005, p. 66 (naar een gegeven gevonden door Sofie Buyse, een verre nazaat van de familie Vermeire, bouwheer).
Jan Van de Velde, ,,Herstelling molen is dringend''. Hamme. Bert Mariman ziet restauratieplannen voor molensite afgekeurd, in: Het Nieuwsblad, 10.04.2007.
Jan Van de Velde, "Themacafé en musea rond molen. Nieuw bestemmingsplan voor Grote Napoleon in Hamme", in: Het Nieuwsblad, 09.10.2003. 
Jan Van de Velde, ,,Ik droom van bakkerij en brouwerijmuseum''. Eigenaar heeft grootse plannen met molen", in: Het Nieuwsblad, 07.02.2007. 
WO, "Renovatie Grote Napoleon ligt stil", in: Gazet van Antwerpen, 07.04.2007.
Wim Onselaere, "Levend museum rond Grote Napoleon", in: Gazet van Antwerpen, 06.02.2007.
Jan Van de Velde, "Opnieuw bakken met bloem van eigen windmolen'. In de kijker. Bert Mariman knoopt aan met rijke familietraditie van molenaars en bakkers", in: Het Nieuwsblad, 18.11.2009.
"Hamme telde vroeger 33 windmolens", in: Het Nieuwsblad, 18.11.2009.
WO, "De Grote Napoleon maalt weer", in: Gazet van Antwerpen, 26.11.2009.
Dirk Rooms, "Open monumentendag 2010, Hamme stelt zijn molens open", Het Nieuwsblad, 11.08.2010.
Jan Van de Velde, "Open Monumentendag lokt veel volk naar Hamse windmolen. De Grote Napoleon centraal", in: Het Nieuwsblad, 13.09.2010.
"Oud Huys Mariman bakt brood rond eigen windmolen - Bakkersambacht al aan zevende generatie toe", in: "Specific Magazine", september 2010, Editie 3, s.p., ill.
JVDV, "Drie expo's na elkaar", Het Nieuwsblad, 06.08.2011.
Jan Van de Velde, "Grote Napoleon maakt indruk op ambassadeur uit Singapore", Het Nieuwsblad, 06.08.2011.
WO, 'De bronzen beelden van Van Acker ontroeren me telkens opnieuw', Gazet van Antwerpen, 09.08.2011.
Dirk Rooms, "Mon Thomas, Albert Mariman en Willy van den Branden. Tentoonstelling Vergeten Kunstenaars", Het Nieuwsblad, 05.09.2011.
Jan Van de Velde, "Knapperige Hamse Wuiten in speculoos", Het Nieuwsblad, 28.09.2011.
DIRO, "Open Monumentendag. Open MOnumenten - Hamme", Het Nieuwsblad (dig.), 18.08.2013.
DIRO, “idplus center / Oud Huys Mariman. Retrospectieve tentoonstelling René Tilley”, Het Nieuwsblad, 25.08.2013.
Jean-Pierre De Lamper, "Open Monumentendag. Ontdek de historische parels van Dendermonde", Het Nieuwsblad, 28.08.2013.
Diro, "Foto. Open monumentendag", Het Nieuwsblad, 09.09.2013.
JVDV, "Expo Jef Nys in Grote Napoleon", Het Nieuwsblad, 25.10.2014.
Jan Van de Velde, "Hamme. Molenaar opent bakkerijmuseum aan Grote Napoleon", Het Nieuwsblad, 19.03.2016.
Katrijn De Bleser, "Oud Huys Mariman viert 200ste verjaardag met expo. Bakkersgeslacht opent museum", Het Laatste Nieuws, 18.03.2016.
Nick Verhulst, "Bijna tweehonderd jaar oude bakkersgeslacht uit Hamme opent museum", tvoost.be, 18.03.2016.


Laatst bijgewerkt: zaterdag 23 april 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens