Molenzorg
Comines (Comines-Warneton), Henegouwen
Naam

Moulin Soete - II
Soetes molen - II

Ligging Chemin du Moulin Soete
7780 Comines (Comines-Warneton)

Komen (Komen-Waasten)
Soetesmolenstraat
50° 47' 11.74" N  3° 0' 28.44" E 


toon op kaart
Geo positie 50.787228, 3.008841
Eigenaar Waals Gewest
Gebouwd voor 1862 (uit Wijtschate) / 1920 / 1989 / 2001
Type Staakmolen met gesloten voet
Functie Korenmolen
Kenmerken Zware driezolder, grote kombuis op linkerzijweeg voor de buil
Gevlucht/Rad Gelast (fabr. Thomaes, Beveren-Roeselare), 24 meter
Inrichting 2 steenkoppels, builmolen, haverpletter
Toestand Maalvaardig
Bescherming ---,
Bescherming opgeheven na de brand van 1997
Molenaar André De Campenaere
Openingstijden April - september, zondag 14 - 17 u., tel. 056 58 83 01
Internet bron

Moulin Soete - II
Soetes molen - II

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden  

Beschrijving / geschiedenis

Deze driezolder heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. De originele staakmolen die vroeger aan de Grotestraat stond (richting Zandvoorde), werd in 1914 door de Duitsers in brand gestoken. Molenaar Jean Baptiste Soete kocht toen in Flers, nabij het Franse Rijsel, een nieuw exemplaar - een driezolder - dat van 1921 tot 1961 graan maalde. Op 24 juni 1932 bekwam hij toestemming van de Bestendige Deputatie van West-Vlaanderen tot het plaatsen van een dieselmotor in zijn molen. Die vergunning gold voor 30 jaar. De motor was afkomstig van een vrachtwagen en stond opgesteld op de onderste zolder en dreef via een sleepband het klauwijzer aan.

Het gemeentebestuur van Komen kocht de molen in 1969 aan met de mondelinge belofte hem binnen de gemeente te verplaatsen en te herstellen. In 1973 echter bood deze gemeente de molen te koop aan met last tot afbraak! De stad Brugge bracht (tot tweemaal toe) het hoogste bod uit, met de bedoeling hem over te brengen naar de vestingen als vierde stadsmolen. Toen de molenmakers Peel uit Gistel op 30 augustus 1974 begonnen met de roeden kaal te zetten, werden de werken op last van de burgemeester stilgelegd. De gemeente Komen wilde immers, onder druk van de plaatselijke bevolking, de molen nu toch behouden op zijn grondgebied. Bij vonnis van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Doornik op 24.11.1976 werd de verkoop aan de stad Brugge ongeldig verklaard, aangezien de molen geen deel uitmaakte van het privaat bezit van de gemeente.

Een jaar voordien had de gemeente Komen (bij raadsbesluit van 12.02.1975) de molen gratis overgedragen aan het Ministerie van Franse Cultuur van de Belgische Staat, op beding van restauratie. Na de staatshervorming van 1980 werd de Franse Gemeenschap de eigenaar. Zij droeg de molen begin 1997 over aan het Waalse Gewest. De Franse Gemeenschap liet de totaal vervallen molen in 1982 afbreken en heroprichten in de Soetemolenstraat, nabij de expresweg. Ontwerper was architect Paul Goethals uit Brugge (1933-2011). De restauratie, die ook heel wat voeten in de aarde had (o.a. door de aanvankelijke toewijzing aan een Doornikse firma die nog nooit een molen hersteld had) werd in 1987 voltooid. Kostprijs: 15 miljoen BEF.

Op vrijdag 16 mei 1997, even over middernacht, brandde de Soetes molen helemaal af. Dat was het werk van een pyromaan uit de omgeving, die veroordeeld werd. Alhoewel de brandweer spoedig ter plaatse was, kon niets meer gered worden. De hele constructie stortte in. In de val van het wiekenkruis was ook de gietijzeren askop doormidden gebroken.

Vanuit de gemeente en het molencomité kwamen onmiddellijk signalen om de molen weer op te bouwen. Een grote troef bleek de goede verzekering te zijn, zodat haast de volledig financiering kon gebeuren door de "Société mutuelle d'assurances des services publics" (SMAP). De herbouw gebeurde in 2000-2001 onder leiding van architect Joseph Demuysere uit Komen en molendeskundige Jean Bruggeman uit Villeneuve-d'Ascq (F). Het nieuw teerlingkot werd gemetseld door de firma Bien bâti uit Komen, terwijl Thomaes Molenbouw nv uit Beveren-Roeselare instond voor de molen zelf. De molenkast werd op 28 augustus op de staak gezet en een dag later volgden de roeden. Amper twee weken later, op 8 september 2001, werd de molen officieel ingehuldigd.

We kennen weinig molens die na hun restauratie zoveel "uitstraling" hadden als Soetes Molen. Al gauw vormde zich een comité dat voor het beheer instond. Spilfiguur werd de vrijwillige molenaar, de heer André De Campenaere uit Waasten. Niet enkel liet hij de molen tijdens de weekends regelmatig draaien en malen, bovendien was hij de voortrekker van de jaarlijkse molen- en oogstfeesten tijdens het tweede weekend van september.

Lieven DENEWET

------------

Le "Moulin Soete" doit son nom à la famille qui l'exploita durant plusieurs générations. On retrouve pour la première fois le moulin dans un annuaire de 1862. En effet, un moulin est démonté à Wijtschate pour être reconstruit quelques kilomètres plus loin dans le bourg de Ten Brielen, le long de l'actuelle Grand-rue. C’est à cette époque qu’il vit d’une existence prospère.

Il fut détruit en 1914 par les allemands.

En 1920: reconstruction d’un moulin amené de Flers (France). C’est en rachetant des éléments du moulin de Flers, un village d’outre-Quiévrain, et celui de Comines-France que M. Dominique Soete entreprend la reconstruction de l’édifice.

Sur l’une des poutres, on pouvait lire la date : 1847 (cet élément appartenait au moulin de Comines-France) et sur le rouet : 1773 (celui-ci était d’origine de Flers). Le moulin sera l'une des premières à reprendres ses activités meunières dès 1921 et fut utilisé par la famille Soete pendant 46 ans.

Le 24 juin 1932, Jean-Baptiste Soete (1897-1977) a obtenu la permission de la Députation Permanente du Flandre-Occidentale, de placer un moteur à mazout dans l'étage de dessous. Jean-Baptiste prend sa retraite en 1965. Mais le moulin se détériora par la suite, au fil des années, des tempêtes, etc.

Dès lors, des candidats acheteurs se manifestent. Certains avaient l’intention de le démonter pour en récupérer les belles poutres afin d’en orner un restaurant, mais une demande de classement s'y oppose. La commune se propose de l'acheter, hésite devant l'ampleur des sommes à investir, et décide enfin de l'achat en 1969. En 1974, elle veut s'en débarasser et, une fois de plus, les offres ne manquent pas: le musée de Bokrijk, les amis des musées de la Ville de Bruges, et même Walter Verbeke (beau-fils de Jean-Baptiste Soete).

La ville de Bruges était d'intention de déplacer le moulin vers les remparts de cette ville. La ville de Bruges ayant fait la meilleure offre, se considère d'autorité comme propriétaire et procède au démantèlement du moulin. Le bourgmestre de l'époque, Daniel Pleters, aidé par la police, fit interdire la manoeuvre. L'affaire est portée devant le tribunal. En 1976, après deux ans de procédure, le moulin restera à Capelle, et sera cédé à titre gracieux au Ministère de la Culture Française, à charge pour ce dernier de le restaurer. En 1978, le procédure de classement aboutit enfin et le moulin devient propriété de la Communauté française. L'architecte brugeois, Paul Goethals sera chargé de la restauration de ce qui n'est plus qu'un squelette...

En 1982, il avait été démonté en vue d’une longue restauration, puis réinstallé sur son nouveau site (le long de la future RN 58), en 1987. Il sera l'un des derniers moulins à vent du Hainaut, et l'un des plus grands moulins à pivot d'Europe, avec ses trois étages.

L'inauguration a lieu en septembre 1987. C'est l'année de l'organisation du premier cortège folklorique et des premières fêtes des moissons, à l'initiative du comité de la ducasse de Capelle, aidé par une nouvelle équipe qui devait donner naissance, un peu plus tard, au Comité des Fêtes du Moulin Soete asbl. Depuis cette date, ce comité n'a manqué, ni de dynamime, ne d'imagination.

Hélas, dans la nuit du 15 au 16 mai 1997, une poignée de pyromanes mirent le feu au moulin, dont il ne restait plus rien le lendemain matin, au grand désarroi de tous. Un geste irresponsable qui anéantit plus d'un siècle d'histoire... Ayant été assuré correctement, il fut décidé (non sans mal...) de reconstruire un moulin tout en s'inspirant du précédent, à l'aide de M. Jean Bruggeman, spécialiste des moulins de Villeneuve d'Ascq. Les travaux sont exécutés par Molenbouw Thomaes de Beveren-Roeselare (successeur de Molenbouw Peel de Gistel). Le 27 août 2001, le spectacle fut grandiose: le moulin est arrivé par convoi exceptionnel, à la nuit tombante. Dès le lendemain, les travaux de montage pouvaient commencer. Deux jours, et c'était fait, du moins pour la partie extérieure. L'équipement intérieur serait réalisé au cours de l'hiver.

André DE CAMPENAERE, meunier, Warneton

Le moulin de Ten Brielen se situe au nord de Comines, non loin de la rue de Zandvoorde (devenue ici rue de Capelle, au bout de la chaussee de Ten Brielen). Il se trouve aujourd’hui en bordure immediate de la Nationale 58 (Pecq-Armentières). Recemment reconstruit de toutes pieces, il a été replacé sur une butte artificielle haute de quelques metres.

Le moulin de Ten Brielen appartient à la categorie des moulins a vent en bois sur pivot (estaque). La base de celui-ci est protegee par un bardage de planches et une couverture en ardoise. Sur le pivot est posée une haute cabine habillee de planches. Sur la face la plus exposee aux intemperies (face correspondant aux ailes), ces dernieres sont doublees d’une couverture d’ardoises.

Deux annexes placees en encorbellement donnent une plus grande extension au volume du moulin. La premiere se trouve sur le cote droit (en regardant le moulin du côté es ailes). La seconde se trouve également à mi-hauteur de la cabine mais vers l’arrière (contre l’escalier et le volant de manoeuvre du moulin). La toiture de ces deux annexes est en appentis. La toiture de la cabine presente une forme mansardée.

La piece métallique par laquelle les ailes sont associées à leur axe rappelle la reconstruction intervenue en 2000 et le rôle que joua l'ARAM à cette occasion. La cabine se partage en trois niveaux (annoncés par les fenêtres ouvertes sur la face cote escalier). Un monte-charge apparait encore tout en haut de ce pignon.

S’il faut en croire la tradition, le premier meunier de Ten Brielen aurait achete son moulin a Messines vers 1700. Cette premiere installation fut détruite au cours de la Premiere Guerre mondiale. En 1920, il fut remplace par un autre moulin achète dans le Nord de la France (Flers).

Ce moulin a tourne jusque vers le milieu des annees ‘60. Restauré, il fut inaugure et ouvert au public en 1987. Par la suite, il fut entierement detruit par un incendie pour finalement être remplacé par le .nouveau. moulin (construit pratiquement a l’identique par rapport à l'ancien) qui couronne actuellement cette motte.

Gérard BAVAY

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

Oogstdemonstratie met paarden. Foto: André De Campenaere, Waasten, 22 juli 2005

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

La moisson �� l'ancienne (avec chevaux). Photo: Andr� De Campenaere, Warneton, 22 juli 2005

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

Foto tijdens de inhuldiging op 8 september 2001 (Lieven Denewet, Hooglede)

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

Tijdens de brand op 16.05.1997. Foto Yves Leterme.

<p>Moulin Soete - II<br />Soetes molen - II</p>

De molen van voor de brand. Foto: Robert Van Ryckeghem, Koolkerke, 1996

Literatuur

P. Goethals, "Le moulin de Ten-Brielen à Comines avant sa restauration", dans: Mémoires de la Société d'histoire de Comines-Warneton et de la région", XIII, 1983, p. 469-510.
Jean Bruggeman & Joseph Demuysère, "La seconde reconstruction du moulin Soete", dans: Mémoires de la Société d'histoire de Comines-Warneton et de la région", tome 32, 2002? p. 277-302. 
C. Devyt, "Westvlaamse windmolens. Inventaris volgens de toestand op 1 januari 1965", Brugge, 1966;
Lieven Denewet, "De totaal afgebrande staakmoeln van Komen wordt herbouwd", in: Molenecho's, XXV, 1997, nr. 2, p. 58, 62-64;
J. Backx & R. Van Ryckeghem, "Grote scharniermomenten van drie windmolens (Rijkevorsel, Brecht, Komen)", in: Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 3, p. 124-127;
Lieven Denewet, "Vier inhuldigingen in het weekend van 8 op 9 september 2001", in: Molenecho's, XXIX, 2001, nr. 4, p. 196;
Stefaan Vroman, "De molen van Comines", in: Molenecho's, XIV, 1986, p. 148-155;
Stefaan Vroman, "De houten driezolder te Komen: vervolg van een 'restauratie'", in: Molenecho's, XVII, 1989, nr. 1, p. 23-26;
J. Spruyt, "Over gezond Waals bewustzijn en de Soetes molen", in: Natuur- en Stedenschoon, LXVI, 1997, nr. 5, p. 27-28;
"Soete's molen te Komen", in: Curiosa, november 1997, p. 29-32.
John Verpaalen, "Windmolens in de actualiteit [Langemark; Geluveld; Zarren-Werken; Merkem; Komen; Diest; Tessenderlo]", in De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 77 (1982), nr. 11 (november), p. 236 en 245, ill.;
Jean-Pierre Ducastelle, "Schémas du moulin de Ten-Brielen à Comines", in: "Hanonia - Moulins en Hainaut", p. 342-343, ill.;
"Le moulin de Ten Brielen tourne à nouveau", in: Mémoires de la Société d'Histoire de Comines-Warneton et de la région, jg. XVII, 1987, p. 26-27;
Jean-Marie Duvosquel, "Le Moulin de Ten-Brielen à Comines", in "Hanonia - Moulins en Hainaut", p. 343, ill.;
André De Campenaere, "Le moulin Soete et son Comité des fêtes, un peu d'histoire, dans: Guide 2005 des structures et associations culturelles, historiques et patrimoniales du Pays de Ferrain. 9ème Forum Culturel L'Eau et le Vent en Pays de Ferrain. Wambréchies. Salle Billiet - Complexe sportif", Wambréchies, 2005, p. 175-177.
J. Bruggeman, "Les moulins de Villeneuve d'Ascq", ARAM - Nord-Pas de Calais, 2009, p.157-194, ill.
Edmond Eekhout, "Jean-Baptiste Soete, dernier meunier de Comines-Warneton (1897-1977)", in: Mémoires de la Société d'Histoire de Comines-Warneton et de la Région, XXIII, 1993, p. 383-402.

Persberichten
Stéphane Detaille, "Le moulin cominois a son Don Quichotte Ath est aussi la cité des géants... ailés", Le Soir, 11.10.1999.
Bruno Deheneffe, "Comines La fête pour le «nouveau» Soete Du vent dans les ailes du moulin ressuscité", Le Soir, 04.09.2001.
Bruno Deheneffe, "Le moulin Soete renaît à Comines", Le Soir, 30.07.2001.
Stéphane Detaille, "C'était l'un des sept plus grands moulins à vent d'Europe. Le moulin Soete de Comines n'est plus", Le Soir, 17.05.1997.
Stéphane, Detaille, "Comines: un quatuor de pyromanes arrêtés", Le Soir, 17.11.1997.
ZB, "Dit jaar geen stoet, maar wel veel plezier en vertier in de tent. Feest aan Soetes molen", in: Het Wekelijks Nieuws, ed. Ieper, 12.09.2008.
"Gediplomeerde molenaars op Soetes Molen", Het Wekelijks Nieuws, 17.07.2009.
ZB, "Oogstfeesten opnieuw een succes", in: Het Wekelijks Nieuws, ed. Ieper, 25.09.2009.
ZB, "Nieuw bloed bij comité Soetes Molen", Krant van West-Vlaanderen, ed. Ieper, 30.04.2010.
ZB, "Druk gevuld programma vol folkloristische accenten. Feest aan Soetesmolen", in: Het Wekelijks Nieuws, ed. Ieper, 10.09.2010.
"André De Campenaere offre des lettres de noblesse au moulin Soete", in: La Voix du Nord, samedi 11.09.2010.
WB, "Simonne Soete (Komen-Ten Brielen). De molen herleeft, en hoé", Het Wekelijks Nieuws, 03.12.2010.
WB, "Simonne Soete is derde Kraklaureaat. "Hoop nooit opgeven", in: Het Wekelijks Nieuws, ed. West, 31.12.2010.
WB, "André De Campenaere (Komen). Folklore rond Soetesmolen", Het Wekelijks Nieuws, 02.12.2011.
WB, "La Palette aan de barbecue", Het Wekelijks Nieuws,  02.09.2011.
Streekbier Baptist, Het Wekelijks Nieuws, 31.08.2012.
"Nood aan nieuw bloed", Het Wekelijks Nieuws, 31.08.2012.
"Feest bij Soetes Molen", Het Wekelijks Nieuws, 30.08.2013.
"Mario Dierynck is de pompoenkampioen", Het Wekelijks Nieuws, 13.09.2013.
Yves Leterme, "Comines: quand les ailes du moulin parlaient...", Nord-Eclair, 19.08.2011.
"Drie dagen feest bij Soetes Molen", Het Wekelijks Nieuws, 05.09.2014.
ZB, "Huldigingen op Soetes Molen", Het Wekelijks Nieuws, 19.09.2014.
ZB, "Dylan Deleye wint Molenknippeling", Het Wekelijks Nieuws, 26.09.2014.
"Drie dagen feest nabij Soetes Molen", Het Wekelijks Nieuws, 04.09.2015.
"Feest nabij Soetes molen", Krant van West-Vlaanderen, ed. Ieper-Poperinge, 02.09.2016.
"Totaalspektakel aan Soetes molen", Het Wekelijks Nieuws Ieper/Poperinge; 08.09.2017.


Laatst bijgewerkt: dinsdag 12 september 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens