Molenzorg
Ellikom (Meeuwen-Gruitrode), Limburg
<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>
Foto: Geert Vanhercke, Bredene, 10.04.2010
Naam

Hoogmolen
Peerdermolen

Ligging Hoogmolenweg 15
3670 Ellikom (Meeuwen-Gruitrode)

op de Abeek
kadasterperceel B95a
51° 7' 27.17" N  5° 30' 32.25" E


toon op kaart
Geo positie 51.128181, 5.517548
Eigenaar nv De Hoogmolen (Harry Beelen, Lommel)
Gebouwd Voor 1500 / 1904
Type Onderslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Destijds ook volmolen; gebouw dwars op de waterloop
Gevlucht/Rad Metalen onderslagrad
Inrichting Nog aanwezig (twee steenkoppels)
Toestand Maalvaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
05.12.1995 / 13.07.2005 (wijziging)
Molenaar Lian Beelen; Bas Beelen
Openingstijden Op aanvraag tijdens de openingsuren van de Brasserie: dagelijks vanaf 10 u. 30, tel. 011 66 60 47, GSM 0494 394 994, e-mail: hoogmolen@telenet.be
Internet bron

Hoogmolen
Peerdermolen

Beschrijving / geschiedenis

De Hoogmolen is een korenwatermolen aan de Hoogmolenweg op de Aabeek. Hij werd voor de eerste keer vermeld in 1500. In het Register Kerkenrenten Ellikom van 1639 en 1650 vinden we de benaming Peerdermolen.
De Hoogmolen was een zuiver heerlijke molen die de Heer van Peer toebehoorde, gelegen buiten Peer, voorbij Grote Brogel. De Heer van Peer had twee molens, de andere was gelegen op het gehucht van Molhem (de eigenlijke banmolen), ook Yetsmolen genaamd.
De Hoogmolen was niet altijd bruikbaar als graanmolen voor de Perenaars (zij moesten naar de banmolen van Molhem), maar wel voor de “laten” van het laatgoed Ellikom. Hoe de Heer van Peer ervan in het bezit kwam, weten wij niet. De Hoogmolen bezorgde de grondheer van Peer een inkomen van ongeveer 70 gulden per jaar, hetzij 1/10 van zijn onkosten.

Uit het Rekenregister van Peer (1500 - 1534) weten we dat er ook laken werd gevold. Vollen is vullen, d.w.z. de uitstekende vezels in het laken doen dringen. Dit gebeurde in volkuipen (zwierders) die door de molen in beweging werden gebracht. Met urine of ammoniak werd het geweven laken tot krimping en vastheid gebracht. Zo staat in een tekst van circa 1515 “gevolt bennen dees vijff weecken 39 lakens, ontvangen daervoor 4,17 gld.”. Sommigen beweren dat de Peerder lakenwevers verschillende verkoophuizen van laken hadden in Antwerpen.

In datzelfde Rekenregister van Peer is er sprake van “Heynen de molder.” In het Kerkmeesterregister van Ellikom 1655 “Petrus de molener, gegeven om naer Yerselt (Eersel?) te gaen in de meyerei”. Verder 1630 “Tot Maastricht gegeven aen die getuygen om te onthalden ‘t gene sij van de molder souden begeren: 1 vaem bier = 6 stuivers. Item noch goed gedaen aen Lenart Lusterborgh doer faut van molder 2 gulden”. Er waren soms betwistingen over de molsterschotel die de molenaar van elke halster koren of tarwe mocht afscheppen.

Zo lezen wij in een acte van J.A.J. Morren, notaris te Peer op 17 augustus 1779 een verklaring van Jan Achten, oud-schepen en oud-burgemeester van Peer met getuigen ten huize van Batholotaeus Fissé, aktuele burgemeester van Peer: “dat hij verscheyde maelen greynen te maelen heeft gedaan op de molen van Elecom en dat hij deselve voor het opladen heeft gewogen voor getuygen” en wederom thuys gekreghen, en dat dikwijls is gebeurd 1/10 of 1/9 en soms 1/8 quyt was als het meel terugkwam”. Op 27 oktober 1797 legt Jacob Gielen een gelijke verklaring af. Op 13 november 1729 verklaart Hubert Reuvers dat 24 molsterschotels “gevult ende gestreken” gelijk zijn aan 1 halster peerdermate, en wel te weten dat er in die tijd aan de molster “een machien” (strijklat) was gebonden om dezelve te strijken en dat hij zulks zag doen als de molder zijn molsterrecht nam. Niet voor niets segde men vroeger van iemand die op de laatste dag zijn pasen hield: die gaat met de molders, d.w.z. op het laatste nippertje en met zwaar beladen geweten. Molenaars hadden altijd de vetste varkens en dikwijls een slechte naam!

In ruil voor deze molster die de molenaar afschepte, moest hij zorgen voor “een pert met eender kerre ende dagelijx te varen om coren te halen en meel weder te brengen”. De ouderen zullen hier terugdenken aan de molenkar, getrokken door een stevig molenpaard met kloter of klongelbel en begeleid door de moldersknecht. Zurkelkoren (?), evie en boekweit werd met een kleinere maat gemeten. Elke stad of grotere gemeente had dikwijls een eigen maat en gewichtstelsel. Zo ook het stadje Peer, vandaar “peerdermate”.

Omtrent het verpachten der Hoogmolen lezen wij in het Rekenregister van Peer “Anno 1500 Sint-Jansdach: die molen van Eelecom is dit jaer uytgegeven met behoerlijcke proclamatie voor 70 Rynsgulden 13 stuyver” De molen van Molhem werd verpacht voor graan, die van Ellikom voor geld of voor graan in geld om te zetten. “1529, ontvangen van de molen van Elecom 24 mudden en de molder laten lossen elk mudde met 2gulden 6 stuivers = 55 gulden 4 stuivers”. In 1519 was dit: 46 hornsgulden. In 1501 doet de drossaard van Peer reparaties uitvoeren aan de molen: “een yseren bant en werck in die moelen, een nieuw rad metten assche ende het rutselen, nieuwe scheven (schuiven?) met kampraet: 11 gulden. Item gegeven voor reparaties gedaen in de moelen tot Elecom dat bij mijnheer van Paelhem ongemaeckt bleef, te weeten om die plaayen te leggen en die wanden voert te leymen: 4,4 gulden”.

In het Register der Kerkerenten van Ellikom vinden wij als pachter-molenaar nog vermeld 1650 “Paulus op den hoghen molen huert den kerckhof (voor hooiwas?) aan 31 stuivers”. In de gichten der Schepenbank van Meeuwen lezen wij nog op 27 juni 1749 dat Jacobus Vliegen, wachtmeester te Meeuwen vercautioneert aan Marten Ketelbuters, pachter der banale molen van Peer genaamd Elecom molen ten grootsten deele op Elecom gelegen, volgens pachtcédule van 5 januari 1741 en Leenhof Kuringen 3 juni 1749. Prins de Gavre als graaf van Peer is eigenaar van die molen. Jacobus Vliegen stelt zich dus als borg voor Marten Ketelbuters die in proces was met Hr. Hollanders van Peer. Verder nog 13 juni 1775: Anna Lievens, weduwe van wijlen Pieter Verhees is schuldig aan molder Bloemen op de Hoogmolen te Ellikom 61,4 gulden en geen liggend geld hebbende zal zij haar korenoogst ten meest biedende verkopen wat op 21 augustus 1775 gebeurt door Antoon Bloemen, metser van Ellikom.

In 1627 en volgende jaren moeten de erfgenamen van Jan ten Daelen (Doelen?) van Helchteren jaarlijks 8 halster rogge Diestermaat leveren op de “Peerermoelenbrug”. Dit was een jaarlijkse rente die zij aan de kerk van Ellikom verschuldigd waren. In geld was het 14 gulden.

Molenreparaties komen herhaaldelijk voor bijv. “tot die sluys van Elecom 4 gld. 18 st. 5 oorden. Tot een nue molensteyn 25,5 gld.” De drossaard van Peer was 4 dagen uit geweest om die steen te kopen. Te Ellikom eveneens aan de Hoog- of Peerdermolen, timmerde Jan van “Tsarcel” “eyn nouwen solder ende eyn scauwe, ende eyn camer daerop te sceren ende eyn peertstal: 16 hornsgulden”. Ook “eyn notelarenblatt daer men scyven afmaeckt int rutselen”. (Rutselen zijn platen of schijven aan het raderwerk). Verder is er sprake van watersnood en stormschade: nieuwe plaaien (= fundament, onderste stuk van de muur) en dekwalmen worden aangebracht. (Peer, Rekenregister 1500 - 1530). De molenaar kreeg korting voor “quade jaeren” (onvoldoende water of oogst). Vaak werden Zonhovenaren bijgehaald voor molenherstellingen. Molenstenen werden o.a. uit Duitsland betrokken (familieWouters, Valentijns te Koersel).

De Hoogmolen is een onderslagmolen, d. w .z. dat ze wordt aangedreven door water dat tegen de bladen drukt aan de onderzijde van het molenrad. De molen staat aangeduid op de zgn. Ferrariskaart (1771-77) als een tweeledig geheel, met molenhuis ten noorden van de straat, molenaarswoning ertegenover, aan de andere zijde van de weg. In de eerste helft van de 19de eeuw kreeg de molen grosso modo zijn huidige vorm door de toevoeging van dienstgebouwen aan de oostzijde van het erf (Atlas van de Buurtwegen, 1845). De huidige gebouwen dateren van 1828 (smeedijzeren muurankers met het jaartal AO 1828 in de rechterzijgevel van het woonhuis), behalve het rechtergedeelte van het huidige, oostelijk dienstgebouw en de haakse uitbouw van het woonhuis: deze dateren uit het derde kwart van de 19de eeuw.  

Het molenhuis (annex stal-schuur) was oorspronkelijk een vakwerkgebouw: verscheidene resten van het ankerbalkgebint bleven behouden. Het werd in verschillende perioden versteend: de laatste fase in 1904. Thans bakstenen gebouw van één bouwlaag onder zadeldak (Vlaamse en mechanische pannen), met wolfseind rechts. In het molenhuis een rechthoekige deur in houten kozijn. Rechthoekige schuurpoort onder houten latei. Lage stalpoort onder houten latei. Metalen molenrad van het onderslagtype. Betonnen sluiswerk. Het molenwerk is nog aanwezig.

De bestendige deputatie van de provincie Limburg keurde op 13 otkboer 1848 de vastgestelde pegelhoogte van 0,770 meter goed.

Eigenaars na 1840:
- voor 1844, eigenaar: Luyckx Servaas, molenaar te Ellikom
- 1845, erfenis: de weduwe en kinderen
- 1850, erfenis: de kinderen
- 1851, deling: Luyckx Willem, landbouwer te Ellikom
- 1882, erfenis: a) Luyckx Servaas en Philomena, eigenaars te Meeuwen, b) Wyers Jan, zonder beroep te Grote-Broel
- 1886, erfenis: a) Luyckx Servaas, de erfgenamen, b) Wyers Jan, zonder beroep te Grote-Brogel
- 1899, deling: Leyssen-Luyckx Pieter, gemeentesecretaris te Ellikom
- 1913, gift: Leyssen-Langens Willem, moelnaar te Ellikim
- 1959, erfenis: de weduwe en de kinderen
- 1965, erfenis: Leyssen Jan (zoon van Willem), landbouwer-molenaar te Ellikom
- 2014, eigenaar: nv De Hoogmolen (Harry Beelen, Lommel)

In de 19de eeuw was de molen eigendom van de molenaarsfamilie Luyckx. Servaas Luyckx, overleden in 1845, werd opgevolgd door zijn zoon Willem Luyckx (°Meeuwen 1808 - Ellikom 1895), die burgemeester werd van Ellikom. Bij deling in 1899 kwam de molen toe aan Pieter Jan Leyssen (°Grote Brogel 1841 - +Ellikom 1913) gemeentesecretaris van Ellikom en gehuwd met Philomena Luyckx (°Ellikom 1847), dochter van Willem Luyckx. In 1913 kwam de molen in handen van Willem Leyssen-Langens (+1959), die opgevolgd werd door zijn zoon Jan. Deze werd de laatste beroepsmolenaar.

In 1995 werd de molen beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Deze bescherming werd op 13.07.2005 gewijzigd (zie in bijlage). Het molenhuis werd gerenoveerd en ingericht als hotel en brasserie: "Hotel-Brasserie de Hoogmolen". Het molentechnisch werk werd uitgevoerd door Adriaens Molenbouw bv uit Weert. Ontwerper is het Architectenbureau Herman Adriaensens.

De molen draait zeer regelmatig op waterkracht. Molenaars zijn Bas en zus Lian Beelen. Via een glazen wand vanuit de schuur, waar de brasserie is gevestigd, kan men het werkend mechanisme zien - ook al zijn de steenkoppels hierbij niet ingeschakeld. Occasioneel worden er maaldemonstraties gegeven.

Henricus Beelen en zijn dochter Lian lieten aan de Hoogmolen op de Abeek in 2016 een kleine waterkrachtcentrale installeren. Daarmee kan elektriciteit opgewekt worden voor het molengebouw en 15 gezinnen. De kostprijs bedraagt 200.000 euro.
Het dossier waterkrachtcentrale werd in 2010 opgestart. Het idee om de kracht van het water te gebruiken om onze molensite van energie te voorzien, leefde al een tijdje. Na heel wat studiewerk zijn we er voor gegaan.
De centrale werd geplaatst door Ecowatt (zaakvoerder Bruno Buysse) in samenwerking met We Are Smart (met Rudi Vandrommen). De betonnen constructie voor de waterkrachtcentrale werd eerder al gebouwd. Nadat het hoge water van de voorbije week was weggetrokken, werd daar de eerste waterkrachtcentrale van dit type in Limburg gebouwd.
De turbine is acht meter lang en 2,4 ton zwaar. Met een grote hijskraan werd ze over de watermolen getild en in de betonnen bunkersleuf gemonteerd. “De turbine werd gebetonneerd en daarna binnen een kleine maand proefgedraaid. De installatie levert 50.000 tot 60.000 kilowatt per jaar. Ze is beveiligd met de modernste technieken en levert aan 15 gezinnen elektriciteit.

Lieven DENEWET

<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, 08.02.2011

<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>

Foto: Frans Van Bruaene, 08.02.2011

<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>

Foto: Lieven Denewet, 30.08.2008

<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>

Foto: Lieven Denewet, 30.08.2008

<p>Hoogmolen<br />Peerdermolen</p>

Foto: Armand Carre, 1978 (col. Levende Molens - Molenzorg vzw)

Bijlagen

Intekendatum: 24.02.2006,  11 u.
Molen: Ellikom (Meeuwen- Gruitrode, Limb.), Hoogmolen - watermolen met metalen onderslagrad
Bouwheer: nv De Hoogmolen, Ellikom (Harrie Beelen, Ron Coppens, Lian Beelen)
Ontwerper: Arch. Herman Adriaensens v.o.f., Olen
Opdracht: Restauratie
Lot 1: restauratie molengebouw (ook lemen vakwerkconstructie); o/cat. D23, kl. 3; 310 werkdagen;
Lot 2: restauratie stalgebouw; o/cat. D24, kl. 3; 220 werkdagen;
Lot 3: aanvraag tot deelneming aan de beperkte aanbesteding voor de restauratie waterwerk en molendrijfwerk; o/cat. D23, kl. 2
Totale raming: 829.874 euro
Plaats aanbesteding: nv De Hoogmolen, Hoogmolen-straat 10, 3670 Ellikom
Toewijzing: Lot 1 & 2: Bouwbedrijf Metten nv, Zonhoven; lot 3: Adriaens Molenbouw bv, Weert (Ned.)

Persbericht. "Hoogmolen krijgt studio's", in: Het Nieuwsblad, 09.11.2006.
De eerste fase van de restauratie van de Hoogmolen gaat van start. Het dossier kon pas nu afgerond worden, omdat de molen in een erkend natuurgebied ligt. De Hoogmolen dateert al van voor 1500. Het is een van de elf watermolens die oorspronkelijk langs de A-beek lagen. De Hoogmolen is een onderslagmolen. De molen zal na de restauratie weer kunnen malen. De restauratie wordt in drie fases uitgevoerd. De eerste twee fases bestaan uit de restauratie van het molengebouw en het stalgebouw waarbij de molen gedemonteerd moet worden.
,,In het molengebouw komt een ruime gelagzaal, nieuwe toiletten en aan de noorderzijde een terras. In het stalgebouw komen in het totaal zes studio's voor twee tot vier personen met een zitplaats, douchecel en slaapzolder. Zo zullen er meer verblijfsmogelijkheden in de gemeente gecreëerd worden'', zegt de burgemeester Lode Ceyssens. De volledige renovatie zal 829.874 euro kosten.

KVH, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 27.12.2007.
Meeuwen-Gruitrode - Er zijn restauratiewerken aan de oude Hoogmolen in Ellikom aan de gang. De werken aan de slagmolen vorderen goed. Er komen nieuwe toiletten, een gelagzaal en een terras. In het stalgebouw worden zes studio's gebouwd. (kvh)

KVH, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 18.09.2007.
Meeuwen-Gruitrode - Al bijna een jaar wordt er druk gewerkt aan de restauratie van de Hoogmolen. De molen is een van de elf voormalige watermolens langs de Abeek. De totale renovatiekosten van de molen bedraagt 829.874 euro. (kvh)

"Nieuwe toekomst voor Ellikomse molen", in: Het Belang van Limburg, 27.11.2006.
De Hoogmolen in Ellikom staat in de steigers. De eerste fase van de restauratie en de demontage van het molenwerk is zopas gestart.
Na de restauratie krijgt de Hoogmolen een nieuwe bestemming: dagtoerisme en plattelandstoerisme. "Het molengebouw wordt omgebouwd tot een gezellige gelagzaal waar iedereen welkom is, ook de Ellikomse bevolking. Zo kunnen ze meegenieten van de nostalgie die rond deze Hoogmolen hangt," vertelt eigenaar Harrie Beelen. Als alles volgens plan verloopt, zal de Hoogmolen in 2008 opnieuw malen.
Meeuwen-Gruitrode telde vroeger een tiental watermolens en zelfs nog een windmolen. In Ellikom had je de beroemde Slagmolen, die vandaag in Bokrijk staat, de Neermolen en de Hoogmolen. De laatste twee molens staan er vervallen bij. Voor de Hoogmolen, een onderslagmolen uit 1500, is er weer toekomst.
"De langgevelhoeve werd al eerder gerestaureerd.Daar bieden we ‘Bed & Breakfast' aan," zegt dochter Lian Beelen."De watermolen zelf, de stallen en bijgebouwen, worden nu aangepakt."
Vooraleer de restauratie van het molengebouw en stalgebouw starten, demonteert molenbouwer Adriaans het molenwerk. "Het molenhuis, het molenwerk en de stallingen worden volgens het boekje gerestaureerd," aldus Harrie Beelen. "De lemen en stenen muren, de eiken draagconstructie worden hersteld en blijven zichtbaar in het nieuwe concept. Ook het molenwerk wordt aangepakt.
De betonnen brug over de A-beek verdwijnt. In de plaats komt er een houten brug en het erf wordt aangelegd in veld- en maaskeien." In het molengebouw komt een ruime gelagzaal en nieuwe toiletten. Aan de noordzijde is er ruimte voor een terras en parking. In het stalgebouw is er plaats voor zes studio's.
De familie Beelen kiest dus voor een ruim recreatief en toeristisch aanbod. "Rustig gelegen langs de A-beek hebben we hier heel wat toeristische mogelijkheden," gaat Lian Beelen verder. "In een straal van honderd meter vind je de fietsroute, de paarden- en menroute, het natuurleerpad en wandelroutes. De bedoeling is dat ruiters met hun paard in de Hoogmolen terecht kunnen."
De Hoogmolen zal ook opnieuw draaien en malen. "Momenteel volgt Ron, mijn schoonzoon, een molenaarscursus. En de Vreenebeek bekijkt hoe de waterhuishouding in de A-beekvallei kan verbeteren. Op die manier zal er altijd voldoende beekwater zijn om de Hoogmolen te bemalen," besluit Harrie Beelen. De restauratie kost ruim 800.000 euro.

"De Hoogmolen kiest voor toerisme", in: Het Belang van Limburg, 30.10.2006.
De gemeente voorziet voor de restauratie van beschermde monumenten een premie. De Ellikommerse Hoogmolen komt hiervoor in aanmerking en is al gedeeltelijk gerestaureerd.
Vandaag blijft nog alleen het molengebouw te restaureren. "Het molengebouw wordt binnenkort aangepakt.De bedoeling is dat in het molengebouw studio's komen.Zo bestaat de mogelijkheid om er in de toekomst kort verblijf en logies aan te bieden", zegt burgemeester Lode Ceyssens (CD&V).
Voor de watermolen De Hoogmolen in Ellikom wordt de gemeentelijke premie, voor lot 3, vastgesteld op 22.355 euro. Er worden aanpassingswerken uitgevoerd aan de pastorij van Gruitrode.

Dirk Van Mechelen
Vlaams Minister van financiën en begroting en ruimtelijke ordening.
Antwoord op vraag nr. 121 van 20 juni 2007 van Joris van Hauthem.
1. Sinds 1 juli 1997 werden 17 aanvragen voor (gedeeltelijke) wijziging of opheffing van bescherming ingediend, indien noodzakelijk ter advies voorgelegd aan de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML), en uiteindelijk positief beantwoord door de minister, bevoegd voor het onroerend erfgoed:
(13) Aanvraag door mijn administratie tot wijziging van de bescherming als monument van de Hoogmolensite de Ellikom (Meeuwen-Gruitrode). Het woonhuis van de molen, voorwerp van verschillende bouwovertredingen, is ingevolge een administratieve vergissing ten onrechte in de bescherming begrepen. De KCML stelde dat: "overwegende dat het beschermingsbesluit van 9 juni 2004 als gevolg van een administratieve fout ten onrechte de bescherming van het woonhuis omvat; overwegende dat het woonhuis dermate zwaar verbouwd is dat er bezwaarlijk nog van restauratie kan worden gesproken, aangezien het een volledige nieuwbouw betreft; overwegende dat het daarenboven niet gepast is de bescherming als monument van het woonhuis langer te behouden binnen het beschermingskader van het molencomplex vermits de beschermingswaarden niet langer aanwezig zijn, daar het woonhuis integraal vervangen is door een nieuwbouw, zoals vastgesteld in de processen-verbaal van 20 januari 1998 en 13 oktober 2000; verklaart de KCML zich, na uitvoerige bespreking en teneinde een sanctionering van de opeenvolgende bouwovertredingen mogelijk te maken, akkoord met een wijziging (gedeeltelijke declassering) van het beschermingsbesluit van 9 juni 2004". Gelet op deze argumenten, heb ik de bescherming van het woonhuis opgeheven, bij MB van 13 juli 2005.

Roger Dreesen, "Oude watermolen weer klaar om te malen", in: Het Belang van Limburg, 02.04.2008
Lian Beelen en Ron Coppens openen eind deze maand de deuren van hun Hoogmolen. Het oude watermolencomplex is omgebouwd tot een gezellige brasserie en bed & breakfast. Daarmee is de 15de eeuwse Ellikommerse Hoogmolen weer één van de mooiste watermolens op de Abeek.
De Hoogmolen ligt zo goed verscholen in de Abeekvallei dat de meeste fietsers en wandelaars niet vermoeden dat er een watermolen ligt. Het is sinds dat de wegwijzers van het fietsroutenetwerk Kempen en Maasland er staan, knooppunt 1 van het routenetwerk ligt op wandelafstand, dat iedereen de Hoogmolen weer heeft ontdekt.
De oude watermolen, de voormalige schuur en de oude stallingen liggen rond een charmant binnenplein met vlak ernaast de kabbelende Abeek. "Met de hulp van vaklui is het molengebouw helemaal gerestaureerd en verbouwd tot een brasserie. De gevels bleven onaangetast, de binnenkant werd vernieuwd en een deel van de binnenmuren wordt gekaleid zodat het oorspronkelijke metselwerk zichtbaar blijft. Ook het molenwerk is volledig en vernieuwd. De bezoeker ziet door een glazen wand het molenwerk draaien en Ron, mijn man en molenaar, zal de molen bedienen," zegt Lian Beelen.
"Me Restaurat"
Aan de ingang van de molen is een arduinen steen ingemetseld met de vermelding: "Henricus Beelen Me Restaurat 1 januari 2007". Een verwijzing naar Henri Beelen (70), eigenaar en initiatiefnemer, die de Hoogmolen liet restaureren. "De restauratie was een uitdaging en een werk van lange adem. Maar de chemie van de watermolen is gebleven. De oude spanten en dakpannen, het metselwerk, de houten wanden komen weer tot hun recht." De restauratie van de Hoogmolen werd in Ellikom met argusogen gevolgd. Ook door Jef Leyssen (85), familie van de laatste molenaar Jan Leyssen.
"Tot twee maal per week kom ik hier een kijkje nemen," vertelt Jef "Het is een geslaagde restauratie die de herinneringen aan mijn jeugd, als we de molenaar mochten helpen, weer doen opleven. Het feit dat hij weer maalt met de kracht van water, is een unicum." Toch mist Jef een kleine offerblok. "Die hing aan de ingang. Elke boer kon er kleingeld, achterlaten. Dat was pastoorsgeld," lacht Jef.
Gastenkamers
Met de fietsroute, de paarden- en menroute, het natuurleerpad en wandelroutes in de buurt is het bedoeling is dat iedere recreant in de Hoogmolen terecht kan. De zes nieuwe gastenkamers staan nog in de stelling. "We kiezen voor rust, ontspanning en comfort," vertelt Lian Beelen. "De kamers zijn ondergebracht in de gerestaureerde oude stallingen. Klein, maar stijlvol ingericht en voorzien van alle hedendaagse comfort, televisie en een badkamer. Naast het terras aan de achterzijde van het molenhuis komt er ook nog een houten brug en het erf wordt aangelegd met kinderkopjes, veld- en maaskeien," besluit Lian Beelen. De volledige renovatie heeft 830.000 euro gekost.

KVH, "Hoogmolen", in: Het Nieuwsblad, 01.04.2008.
Meeuwen-Gruitrode - De Hoogmolen wordt gerestaureerd. Eind april zal de renovatie van het molengebouw klaar zijn. Er komen een ruime gelagzaal en nieuwe toiletten. In het stalgebouw komen zes studio's.

KVH, "Studio's", in: Het Nieuwsblad, 04.04.2008.
Meeuwen-Gruitrode - De oude Hoogmolen krijgt na restauratie een grote toeristische functie. In het stalgebouw worden zes studio's van twee tot vier personen met een zitplaats, douchecel en slaapzolder ondergebracht. De stallen zullen tegen het najaar van 2008 volledig gerenoveerd zijn.

RDr, "Boekweitkoek in de watermolen", in: Het Belang van Limburg, 28.05.2008.
Het voormalige molengebouw van de Ellikomse Hoogmolen, een watermolen uit 1500, is vandaag een knusse brasserie. "Waar ooit graan tot meel werd gemalen, kan je vandaag genieten van een heerlijke boekweitkoek", zegt gastvrouw Lian Beelen.
De langgevelhoeve aan de Hoogmolen was eerder al gerestaureerd. "Daar zijn onze woning en bed&breakfast ondergebracht", zegt Lian. "Het molengebouw is na de restauratie een brasserie, in de bijgebouwen komen gastenverblijven." Gastvrouw Lian deed ervaring op bij Center Parcs, broer Bas is kok, echtgenote Ron springt bij als het druk is, en er zijn twee obers. "Langs de A-beek zijn heel wat toeristische mogelijkheden: de fietsroute, de paarden- en menroute, het natuurleerpad en wandelroutes. Op termijn moeten ook ruiters met hun paard in de Hoogmolen terecht kunnen."
Het molenerf is heraangelegd in de oorspronkelijke veld- en maaskeien. Aan de noordzijde ligt een buitenterras langs de Abeek. Er is een ruime parking, aan de fietsparking wordt de laatste hand gelegd. "De recreatieve fietser heeft de weg naar De Hoogmolen al gevonden. Iedereen kan hier terecht voor een kleine snack of een luxe-menu. De drankenkeuze is ruim: van een pint over frisdrank tot een Oxfam-wereldwijn." Op de graanzolder is een speelruimte voor kinderen. Ondertussen kunnen de ouders genieten van de rust langs de kabbelende Abeek. "Die rust en nostalgische sfeer willen we zeker behouden".

RDr., "Bed & Breakfast in gerestaureerde stalling", Het Belang van Limburg, 07.02.2009.
In de stalling van watermolen De Hoogmolen hebben Lian en Ron Coppens-Beelen een originele bed- en breakfast met zes luxueuze studio's ingericht.
Na de langgevelhoeve en het beschermde molengebouw is nu ook het stalgebouw aan De Hoogmolen gerestaureerd. De Hoogmolen dateert van voor 1500 en is een van de elf watermolens die destijds langs de Abeek lagen. De watermolen beschikt over een historisch waardevolle maalinrichting en maalt weer als vanouds.
"De stallingen zijn in hun authentieke staat behouden. Alle muren die krom waren, zijn dus nog altijd krom. Ook de houten gedesselde spanten werden behouden. Dat geeft onze gastenkamers een aparte charme. Al zullen de aannemers zeker gevloekt hebben", vertellen Ron en Lian.
"De gerestaureerde stallingen bieden plaats aan tien tot veertien gasten. De studio's, met elk een eiken trap naar de slaapvertrekken op zolder, kunnen twee tot zes gasten herbergen. De nieuwe slaapverblijven, allemaal onder het oorspronkelijke spantendak, zijn voorzien van een gezellige zitplaats met TV, telefoon, een douchecel, een eigen terras en hebben uitzicht op de landelijke omgeving. Ontbijten kan in onze brasserie in het molengebouw."
In het oude molenhuis kunnen ook nog eens een tiental gasten terecht. De Hoogmolen, gelegen aan het fiets- en ruiterroutenetwerk, biedt ook een weide en stalling aan voor ruiters met hun paarden.

Roger Dreesen, "Meeuwense molens zetten deuren open", Het Belang van Limburg, 27.06.2010.
Zondag 27 juni vindt de Limburgse Molendag plaats. In Ellikom opent de Hoogmolen de deuren van 10 tot 16u.
Toegang gratis in de Hoogmolenstraat 15 in Ellikom. Jan Loubele, voorzitter Molenzorg, vertelt dat de Dorpermolen in de Molenstraat 5 in Meeuwen ook de deuren opent. De molen is open van 10 tot 16 uur. Gratis toegang.

"BV's kiezen hun favoriete terrassen", Het Nieuwsblad, 26.06.2010.
Zomer betekent voor ons zoveel als: terrasjesweer. En voor wie niet weet waar naartoe, verzamelden wij de tips van enkele bv's.  (...)
Limburg
Supernanny Wendy Bosmans: De Hoogmolen, Ellikom

Brasserie en gasthof De Hoogmolen ligt niet zo ver van waar ik woon. We komen er geregeld naartoe met de fiets. Terwijl de kinderen zich amuseren op de speeltuigen -- in de zomer ligt er meestal ook een groot springkussen -- doen wij rustig een terrasje. Pluspunt is dat we de kinderen kunnen zien van aan ons tafeltje. Het terras is heel rustig gelegen, in het groen van de Limburgse Kempen. En uiteraard is ook de kaart dik in orde.'

Kaart: Brasseriekeuken. Extraatje is het ambachtelijke hoeve-ijs. Budget: Voor een dagmenu (3 gangen) betaal je 12,50 euro, een ijscoupe kost 4 tot 6 euro. Ligging: In het groen van de Limburgse Kempen, op het Limburgse fietsroutenetwerk. Met parking. Praktisch: Elke dag open vanaf 10.30 uur. De keuken is open van 12 tot 22 uur. Op zondagen sluit de keuken om 21 uur. Hoogmolenweg 15 in Ellikom (Meeuwen-Gruitrode), 011-66.60.47, http://www.hoogmolen.be/

R(oger) Dr(eesen), "Watermolens bezoeken via plankenpad", Het Belang van Limburg, 16.02.2016.
Foto: RDr
Meeuwen-Gruitrode / Bocholt - In het wandelgebied in de Abeekvallei vindt je nieuwe wandellussen met veilige plankenpaden en een vogelkijkhut. Dit project kwam er in samenwerking en met steun van LIFE, de gemeenten Meeuwen-Gruitrode, Peer en Bocholt, Natuurpunt en RLKM.
De vallei van de Abeek is een erg gevarieerd natuurgebied. Er zijn bossen en bloemrijke hooilanden, heide en vennen en langs de Abeek staan er nog verschillende werkende watermolens. In 2010 startte een LIFE-project om een duurzame toekomst te garanderen voor de natuur in de Abeekvallei.
"Een deel van de Abeekvallei is moeras en was lange tijd volledig ontoegankelijk. De aanleg van plankenpaden laat de wandelaar nu toe om te genieten van de natuur die de vallei te bieden heeft. De vernieuwde Molenwandeling van 24,5 km vertrekt vanuit de Dorpermolen in Meeuwen tot aan de watermolen in Reppel. Onderweg passeer je ook de site waar vroeger de “Slagmolen” stond, de watermolen die nu een mooie plaats in Bokrijk heeft gekregen", vertelt schepen Koen Geusens.
De nieuwe wandellus is inkortbaar. De opening van het toeristisch seizoen in Meeuwen-Gruitrode, op zondag 17 april, staat in teken staan van het “Watermolensfeest” in de Abeekvallei.

R(oger) Dr(eesen), "Waterkrachtcentrale op Abeek aan Ellikommerse Hoogmolen. Investerng van 200.000 euro levert stroom op voor 15 gezinnen". Het Belang van Limburg, 08.06.2016.
Foto RDr
Meeuwen-Gruitrode - Henricus Beelen en zijn dochter Lian laten aan de Hoogmolen in Ellikom (Meeuwen-Gruitrode) op de Abeek een kleine waterkrachtcentrale installeren. Daarmee kan elektriciteit opgewekt worden voor het molengebouw en 15 gezinnen. De kostprijs bedraagt 200.000 euro.
In 1995 werd de Hoogmolen beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht erkend. De site is ondertussen een culinaire en toeristische trekpleister. “De molengebouwen werden in 2008 grondig gerestaureerd en ingericht als vakantieverblijf, bed and breakfast en brasserie”, zegt Lian. “Het dossier waterkrachtcentrale werd 6 jaar geleden opgestart. Het idee om de kracht van het water te gebruiken om onze molensite van energie te voorzien, leefde al een tijdje. Na heel wat studiewerk zijn we er voor gegaan”.
60.000 kilowatt
“De betonnen constructie voor de waterkrachtcentrale werd eerder al gebouwd”, zegt Bruno Buyse van Ecowatt, het bedrijf dat de centrale installeert samen met We Are Smart. “Nu het hoge water van de voorbije week is weggetrokken, bouwen we hier de eerste waterkrachtcentrale van dit type in Limburg.”
De turbine is acht meter lang en 2,4 ton zwaar. Met een grote hijskraan werd ze over de watermolen getild en in de betonnen bunkersleuf gemonteerd. “Eens de turbine gebetonneerd is, kunnen we binnen een kleine maand proefdraaien,” vertelt Rudi Vandrommen van We Are Smart. “De installatie levert 50.000 tot 60.000 kilowatt per jaar. Ze is beveiligd met de modernste technieken en levert aan 15 gezinnen elektriciteit,” zegt Bruno Buyse.
Buysse gelooft in kleinschalige projecten om energie te winnen op basis van natuurlijke energiebronnen: wind, water en zon. "De waterkrachtcentrale op de Abeek heeft altijd water. Windturbines of zonnecellen hebben niet altijd wind of zon. Daarom is ons rendement zo hoog".
In Limburg blijven waterkrachtcentrales eerder zeldzaam. De kostprijs speelt zeker een belangrijke rol. "Dit project ost 200.000 euro", verwacht Lian Beelen. "Dat is veel geld, maar we denken deze investering in 10 jaar terug te verdienen. Dankzij de waterkrachtcentrale zie je hier binnenkort de geschiedenis en de toekomst mooi naast alkaar draaien."
Op de Zuid-Willemsvaart in Lozen en Bocholt aan sluis 17 en 18 zijn ook al twee waterkrachtcentrales in dienst. Op het Albertkanaal werken in Ham en Olen ook al een waterkrachtcentrale met pompinstallatie. "Wij willen op termijnn aan elk sluiscomplex een waterkrachtcentrale", bevestigt Liliane Stinisssen van Dienst Scheepvaart.
Dankzij de waterkrachtcentrale zie je hier binnenkort de geschiedenis en de toekomst mooi naast elkaar draaien.
Lian Beelen - uitbaatster Hoogmolen.
Professor Deferme: "Elke rivier heeft specifieke turbine nodig".
Professor Wim Deferme van UHasselt-KULeuven ziet meer toekomst in het uitrusten van sluizen met kleine waterkrachtcentrales. "Het is bijna een must om op bestaande sluizen dergelijke centrales te plaatsen", zegt Deferme. "Voor rivieren, waar niet altijd zo een groot verval is, moet men inzetten op specifieke waterkrachtcentrales die vanuit het debiet veel energie kunnen opwekken, axiale turbines."

Literatuur

L. Bussels, "De drie molens te Ellikom", in: Ellikommertjes, III, 1971-72, p. 143-149
J. Bosmans, "De watermolens op de Abeek in Meeuwen en Ellikom", in: "De Reengenoten", Heemkring Meeuwen-Gruitrode, jg. 2, 2011, nr. 39, p. 51-55.
H. Cuppens & W. Smet, "Limburgse watermolens. Molens op de Aabeek-Bosbeek & Itterbeek", St.-Niklaas, 1980
Lieven Denewet, "De watermolen van Ellikom: wisselwerking bescherming - verbouwing - restauratie", in: Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 2, p. 74
Lieven Denewet, "Volmolens in Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Geografische en chronologische inventaris", in: Molenecho's, jg. 1988 (themanummer)
Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985, p. 23
J. Molemans, "Limburgse plaatsnamen, 4: Ellikom", in: Toponymica, XXII, 4, Leuven, 1975, p. 14
A. Remans, "Volmolens in Limburg", in: Limburg, L.XLVI, 1967 p. 187
A. Remans, "Bijdragen tot de geschiedenis van Peer", in: Limburg, L.XLIV p. 127-128
A. Remans, "Uit het verleden van het Loonse stadje Peer", Brussel, Gemeentekrediet, 1967. 96 blz.
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996, p. 42
F.B., "De Hoogmolen van Ellikom weer maalvaardig", in: Levende Molens, XXX, 2008, 7, p. 73-75.
G. Ledegen, "De Hoogmolen in Ellikom krijgt nieuwe eigenaar", in: Levende Molens, XIII, 1991, 7, p. 53.

Persberichten
"De Hoogmolen kiest voor toerisme", in: Het Belang van Limburg, 30.10.2006
"Hoogmolen krijgt studio's", in: Het Nieuwsblad, 9.11.2006
"Nieuwe toekomst voor Ellikomse molen", in: Het Belang van Limburg, 27.11.2006
KVH, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 18.09.2007
KVH, "Molen", in: Het Nieuwsblad, 27.12.2007
KVH, "Hoogmolen", in: Het Nieuwsblad, 01.04.2008
Roger Dreesen, "Oude watermolen weer klaar om te malen", in: Het Belang van Limburg, 02.04.2008
KVH, "Studio's", in: Het Nieuwsblad, 04.04.2008
RDr, "Boekweitkoek in de watermolen", in: Het Belang van Limburg, 28.05.2008.
RDr., "Bed & Breakfast in gerestaureerde stalling", Het Belang van Limburg, 07.02.2009.
Roger Dreesen, "Meeuwense molens zetten deuren open", Het Belang van Limburg, 27.06.2010.
"BV's kiezen hun favoriete terrassen", Het Nieuwsblad, 26.06.2010.
R(oger) Dr(eesen), "Watermolens bezoeken via plankenpad", Het Belang van Limburg, 16.02.2016.
R(oger) Dr(eesen), "Waterkrachtcentrale op Abeek aan Ellikommerse Hoogmolen. Investerng van 200.000 euro levert stroom op voor 15 gezinnen". Het Belang van Limburg, 08.06.2016.


Laatst bijgewerkt: woensdag 22 maart 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens