Molenzorg
Eliksem (Landen), Vlaams-Brabant
Naam

Koningsmolen

Ligging Brouwerijstraat 68
3400 Eliksem (Landen)

op de Kleine Gete
kadasterperceel A113 (volmolen, gesloopt)
A114 (graanmolen, bestaat nog)
40 m Z0 v.d. kerk


toon op kaart
Geo positie 50.784889, 5.009631
Eigenaar Lieven Callewaert en Judith Heezen
Gebouwd Voor 1283 / 1710
Type Turbine watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Maakt deel uit van complex
Gevlucht/Rad Girard-turbine
Inrichting Niet meer volledig
Toestand Draaivaardig
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
10.06.1999
Molenaar Geen
Openingstijden Op afspraak: tel. +32/477/32.72.09 (Lieven Callewaert); tel. +32/473/38.24.94 (Judith Heezen); e-mail: judith@koningsmlen.be; lieven@koningsmolen.be
Internet bron

Koningsmolen

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden  

Beschrijving / geschiedenis

De Koningsmolen is een turbinewatermolen op de linkeroever van de Kleine Gete in de Brouwerijstraat 68, op 400 meter ten zuidoosten van de kerk van Eliksem.

De Koningsmolen werd voor 1283 gebouwd. Hij werkte dan als banmolen voor zes dorpen. Het huidig gebouw dateert uit 1710 en is thans met een turbine van het "Girard"-type uitgerust. Sinds 1958 is de molen buiten bedrijf. Het binnenwerk is niet meer volledig.

Het was een dubbelmolen: het molengebouw op het perceel A1145 is de nog bestaande korenwatermolen; het gebouw op A113 werd voor 1775 opgericht als een volmolen maar werd in 1870 gesloopt.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Massa Jean, de weduwe, landbouwster te Eliksem
- 1838, verkoop: Massa Pierre Antoine, molenaar te Eliksem
- 18.12.1877, erfenis: a) Massa-Stevens Pierre Antoine, de weduwe, te Eliksem en b) Persoons-Massa Leon, landbouwer te Ezemaal
- 28.07.1889, erfenis: Persoons-Massa Leon, de weduwe, huishoudster te Ezemaal (overlijden van de weduwe Stevens van Pierre Massa)
- 23.10.1919, verkoop: Société anonyme "Alimenta", te Sint-Joost-ten-Node (notaris Swinnen)
- 20.12.1924, verkoop: Van Goidsenhoven Theophiel Marie Hortense Paul, industrieel te Ezemaal (notaris Corthouts - "bâtiment ayant servi de moulin, fabrique de margarine")
- 10.12.1940, verkoop: Van Goidsenhoven-Baldewijns Leon Jules Henri Guillaume, fokker te Chailly-en-Brie (F) (notaris Corthouts)
- 22.01.1953, erfenis: de weduwe en kinderen (overlijden van Leon Van Goidsenhoven)
- 26.07.1983, erfenis: Van Goidsenhoven Betty Bertha Elisabeth Philomène, echtgenote Pittomville André Emmanuel Joseph, te Eliksem
- 1995, verkoop: Ulens Johan & Keuleers Marina
- 2005, verkoop: Vaes Jan & Perguy Sara uit Hoegaarden
- 2007, verkoop: Callewaert Lieven & Heezen Judith

In 1995 verkochten de erfgenamen van de familie Van Goidsenhoven-Pittomville het hele complex aan het echtpaar Johan Ulens - Marina Keuleers met de bedoeling de ruimten in te richten voor plattelandstoerisme en verhuur van kamers. Ecowatt nv, in 1999 nog gevestigd in Rotselaar, onderzocht toen de mogelijkheid om de molen elektriciteit te laten opwekken. Verder legde het stadsbestuur van Landen een vistrap aan de waterval van de Koningsmolen, zodat de vissen "niveau per niveau" stroomopwaarts kunnen zwemmen. Dat project van het Gemeentelijk Natuurontwikkelingsplan (GNOP) werd uitgewerkt in samenspraak met de eigenaars van de Koningsmolen en werd voor 50 % gesubsidieerd door het Vlaamse Gewest.

In 1999 werd de Koningsmolen door Vlaams minister Luc Martens beschermd: de molen met hoevegebouwen, cichoreiast, Getebrug met inbegrip van alle toebehoren (monument), met omgeving (dorpsgezicht).
In 2005 werd het molencomplex verkocht aan Jan Vaes en Sara Perguy uit Hoegaarden, aangezien Johan Ulens en Marina Keuleers naar de Vogezen zouden verhuizen. De gastenverblijfplaats bleef behouden, maar er werden geen hoevedieren meer gehouden. In 2007 werd het geheel opnieuw te koop aangeboden (vraagprijs: 860.000 euro).
De huidige eignaars zijn Lieven Callewaert en Judith Heezen. Ze willen de Girard-turbine laten herstellen en er groene stroom mee opwekken. Het ontwerp ligt in handen van architect Willem Brankaer uit Overijse.
De turbine kan momenteel wel draaien, maar mist onderaan een lagerpunt en het regelmechanisme.

Bouwkundige beschrijving (Agettschap Onroerend Erfgoed)

Gesloten hoeve met vierkant binnenhof en watermolen. De voornaamste gebouwen (bak- en blauwe hardsteen) behoren vermoedelijk tot de 18de eeuw; doch werden aangepast in begin 19de eeuw. Twee verdiepingen hoog boerenhuis (niet evenwijdig aan de straat); zijpuntgevel met muurvlechtingen; rechth. vensters en gelijksoortige deuren; hoofdingang voorzien van een zandstenen omlijsting met een geprofileerde kroonlijst, jaartal 1846 in het bovenlicht; voorgevel gecementeerd einde 19de of begin 20ste eeuw. Stallingen voorzien van rechthoekige deur- en vensteropeningen met arduinen omlijstingen; binnenin overkluisd met Boheemse kappen op ronde zuilen uitlopend op een vereenvoudigd kapiteel. Vrij omvangrijke dwarsschuur gelegen tegenover de woonvleugel. Latere bijbouwen voor kleinvee. 
De molen maakt deel uit van een indrukwekkende site: met ook een vroegere brouwerij, distilleerderij, een chicoreiast (met unieke 18 meter hoge toren) en een margarinefabriek. Op de andere oever stond tot in 1870 een volwatermolen. Centraal in de gesloten Haspengouwse vierkantshoeve staat de molenaarswoning, en daaromheen de stallingen.

Lieven DENEWET, Herman HOLEMANS

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, 18.05.2010

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Aim´┐Ż Smeyers, Alsemberg

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 24.08.2001

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 24.08.2001

<p>Koningsmolen</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 24.08.2001

Aanvullende informatie

Het beschermingsbesluit.
Bij besluit van de Vlaamse minister van Cultuur, Gezin en Welzijn van 10 juni 1999 wordt beschermd, overeenkomstig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij decreet van 22 februari 1995 :
Wegens zijn historische en industrieel-archeologische waarde :
- als monument :
De "Koningsmolen" met hoevegebouwen, cichoreiast, Getebrug met inbegrip van alle toebehoren, gelegen te Landen (Eliksem), Brouwerij straat 68;
bekend ten kadaster :
Landen, 10e afdeling, sectie B, perceelnummer(s) 491/DEEL;
Landen, 9e afdeling, sectie A, perceelnummer(s) zonder nr., 114G, 115E/DEEL, 115F.
Wegens zijn historische en industrieel-archeologische waarde :
- als dorpsgezicht :
de omgeving v/d turbinewatermolen, gen. de "Koningsmolen", gelegen te Landen (Eliksem), Brouwerijstraat 68; Landen (Ezemaal) Schabergstraat;
bekend ten kadaster :
Landen, 10e afdeling, sectie B, perceelnummer(s) 491;
Landen, 9e afdeling, sectie A, perceelnummer(s) 106T, 106V, 106W, 108M, 108N, 108P, 109K, 109M, 115E/DEEL, 121P, 121R, 122D, 122E, 214L.

Koen Plaisier, "Leven op de koningsmolen.... mijn ervaringen", www. koningsmolen. be (13.01.2014)
Wat bedoeld was als een tussentijdse oplossing om ergens te wonen is uitgegroeid tot een fijne manier van leven.
Ik ben in 17 jaar tijd 15 keer verhuisd. Van de ene plek naar de andere, telkens weer op zoek. De 15e keer was naar de Koningsmolen, wederom als tussenfase. En nu woon ik hier al meer dan een jaar.
Gaandeweg kreeg ik het gevoel ergens bij te horen, deel uit maken van een groep mensen waar ik me thuis bij voel. Wat niet wil zeggen dat we het altijd eens zijn met elkaar. Maar er is ook plek voor verbondenheid over de verschillen heen.
De Koningsmolen is voor mij een plek waar groeikansen ontstaan, om mijn talenten verder te ontwikkelen. Van tuinieren, koken, gesprekken hebben, hout zagen, tot genieten van het niets doen.
Ergens had ik ook een beetje schrik dat het de zoveelste leefgemeenschap zou zijn met veel regeltjes en groepsgevoel-verplichtingen. Maar niets is minder waar. Ik voel me verbonden met de anderen die hier wonen en toch heb ik mijn eigen plek hier, mijn eigen ruimte, mijn eigen vrijheid. Het samenleven verloopt organisch en in vrijheid. Omdat ieder zijn verantwoordleijkheid opneemt voor zichzelf.
Ergens bij horen, groeikansen krijgen en vrijheid zijn voor mij de ideale voedingsbodem om ook zomaar iets voor de anderen te doen zonder er iets voor terug te verwachten. Gewoon omdat het leuk is om voor de andere bewoners iets te doen. En weet je, ze doen dat ook voor mij.
Het is hier echt fijn leven!

Literatuur

R. Delmeire, "Molens van Groot-Landen", in: Ons Landens Erfdeel, VIII, 1985, nr. 24, 128 p.;
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961;
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 4: arrondissement Leuven (A-L)", Kinrooi, Studiekring 'Ons Molenheem', 1993.
Lieven Denewet, "Volmolens in Vlaanderen en Waals-Brabant. Deel 1. Geografische en chronologische inventaris", in: Molenecho's, jg. 1988 (themanummer)

Persberichten
Dirk Lambrechts, "Koningsmolen opnieuw verkocht. Familie Ulens ruilt Haspengouw voor Vogezen", in: Het Nieuwsblad, 08.06.2005.
Dirk Lambrechts, "Rust keert weer op Koningsmolen", in: Het Nieuwsblad, 13.12.2008.
Dirk Lambrechts, "Water en vuur. Koningsmolen met cichorei-ast in top tien van Open Monumenten", in: Het Nieuwsblad, 13.09.2010.

Website
www. koningsmolen. be


Laatst bijgewerkt: zaterdag 24 maart 2018
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens