Molenzorg
Houthalen (Houthalen-Helchteren), Limburg
<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>
Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout, 19.04.2008
Naam

De Genaderse Molen
Molen van Tenhaagdoorn

Ligging Springstraat 10
3530 Houthalen (Houthalen-Helchteren)

't Genaderen
op de Laambeek
kadasterperceel F802
51.014722, 5.396667


toon op kaart
Geo positie 51.014961, 5.395912
Eigenaar Familie Baeten
Gebouwd 1250 / 1788 / voor 1840 / 1864
Type Bovenslag watermolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Gebouw grondig gewijzigd
Gevlucht/Rad Houten bovenslagrad
Inrichting Verwijderd
Toestand Gerenoveerd tot restaurant, hersteld rad kan draaien
Bescherming ---,
Niet beschermd
Molenaar Geen
Openingstijden Openingsuren van het restaurant, woensdag t.e.m. zondag, tel. 011.60.58.60
Ten Bruggencatenummer 11838

Beschrijving / geschiedenis

De Genaderse Molen (genoemd naar de plaatsnaam) werd in 1250 gebouwd, maar hij stond ongeveer 500 meter stroomopwaarts ten opzichte van de huidige molen.
In 1788 werd een aftakking van de Laambeek gemaakt om water naar de watermolen te voeren. Deze beek loopt bovenop een 700 meter lange aarden aquaduct. Zo creëerde men een verval van vier meter, nodig voor de nieuwe bovenslagmolen die zo meer slagkracht had.

Eigenaars na 1840:
- voor 1844, eigenaar: Claes Pieter, molenaar te Houthalen
- 1847: en kinderen
- 1857, erfenis: Claes Hubertus, broer en zus, landbouwers te Houthalen
- 1872, verkoop: Claes Pieter, pastoor te Diepenbeek
- 1884? verkoop: Baeten-Lijnen Egidius, molenaar te Houthalen
- 1900: en kinderen
- 1847, erfeis: Baeten-Baeten Victor, landbouwer te Houthalen
- 1950, deling: Baeten-Gerits Pieter, maalder te Houthalen

De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 3 januari 1849 de vastgestelde pegelhoogte van slechts 0,350 meter goed. De toenmalige eigenaar was Pieter Claesen en zijn kinderen.

Voor 1844 werd (op het perceel F803) een waterhennepmolen toegevoegd, maar deze werd in 1857 weer opgeheven; het gebouw bleef verder bestaan als landgebouw.
In 1864 gebeurde een gedeeltelijke herbouw van de graanmolen.

De molen bleef in werking met waterkracht tot in 1950, toen men overschakelde op elektriciteit. De molen bezit een zeldzaam houten bovenslagrad. Het gebouw werd in 1987-'89 grondig verbouwd en gerenoveerd tot restaurant. Ook het houten waterradaan het bijhorende restaurant  werd hersteld en kan los draaien. Het binnenwerk is echter verdwenen.
 
Dankzij de provincie, het Regionaal Landschap Lage Kempen en de financiële ondersteuning van de Quick Wins voor plattelandsproject 'De Wijers' werd de aquaduct in 2010-2011 hersteld. Verschillende bomen, bovenop de dijk, moesten worden gekapt, aangezien ze de stabiliteit van het aquaduct in gevaar brachten. Verder kregen heel wat oude eiken ook een verzorgingsbeurt en werden enkele knelpunten van de beek aangepakt. Tegelijkertijd werden nieuwe, streekeigen bomen aangeplant die geen gevaar vormen voor het aquaduct. Het aquaduct is een mooi voorbeeld van de beïnvloeding van de natuur door de mens. Aan het restaurant werd een infobord geplaatst over de geschiedenis van de molen en het aquaduct.

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS

<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem, 06.11.2002

<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 10.04.2010

<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>

Foto: Fran├žois Gijsbrechts, Linkhout, 19.04.2008

<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>

Toestand in 1986, net voor de renovatie

<p>De Genaderse Molen<br />Molen van Tenhaagdoorn</p>

Oude prentkaart (coll. A. Smeyers, Alsemberg)

Bijlagen

"Ontdek de Genaderse Watermolen en het mijnverleden tijdens Open Monumentendag", Het Belang van Limburg, 05.09.2010.
Tijdens Open Momumentendag op 12 september zet Houthalen-Helchteren de Genaderse Watermolen in de kijker. Bezoekers kunnen alles te weten komen over de meer dan 200-jaar oude molen aan de Laambeek dankzij geleide en vrije wandelingen. Die zullen starten aan de watermolen in de Springstraat 10.
Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan het koolmijnverleden van de de gemeente. Een gids begeleidt tussen 14 uur en 18 uur mensen die daar meer over willen weten doorheen het museum Ons Mijnverleden in het mijngebouw in Centrum-Zuid 1111.

Ralph Gregoor, "Bomen op oude dijk bedreigden stabiliteit. Aquaduct Genaderse watermolen is hersteld", Het Nieuwsblad, 06.10.2011.
De laatste telg van het molenaarsgeslacht Jef Baeten (56).
Houthalen - Helchteren - Het Regionaal Landschap Lage Kempen heeft een zevenhonderd meter lang aquaduct aan de eeuwenoude Genaderse watermolen in Houthalen-Helchteren hersteld.
De Genaderse watermolen in Houthalen-Helchteren is een eeuwenoude bovenslagmolen die vandaag is omgebouwd tot restaurant. Het is echter niet altijd een bovenslagmolen geweest. Voor 1788 stond de molen ongeveer vijfhonderd meter stroomopwaarts ten opzichte van de huidige de molen. De laatste telg van het molenaarsgeslacht Jef Baeten (56) geeft wat meer uitleg:
'Mijn voorouders maakten in de achttiende eeuw een aftakking van de Laambeek om water naar de watermolen te voeren. Deze beek loopt bovenop een zevenhonderd meter lang aarden aquaduct. Drie generaties molenaars bouwden dit aquaduct met de hand. Zo creëerden ze een verval van vier meter, nodig voor de nieuwe bovenslagmolen die zo meer slagkracht had.'
In de twintigste eeuw werd in de naoorlogse periode gekozen voor een elektrische molen waardoor de watermolen een beetje een verval kende, samen met het aquaduct. Maar dankzij de provincie, het Regionaal Landschap Lage Kempen en de financiële ondersteuning van de Quick Wins voor plattelandsproject 'De Wijers' werd er vorig jaar begonnen met de herstelling.
'Het aquaduct is namelijk een mooi voorbeeld van hoe mensen het landschap beïnvloed hebben', zegt de gedeputeerde van Leefmilieu en Natuur, Frank Smeets (CD&V). 'Het was echter dringend aan herstelling toe.
Verschillende bomen, bovenop de dijk, moesten worden gekapt, aangezien ze de stabiliteit van het aquaduct in gevaar brachten.'
Verder kregen heel wat oude eiken ook een verzorgingsbeurt en werden enkele knelpunten van de beek aangepakt. Tegelijkertijd werden nieuwe, streekeigen bomen aangeplant die geen gevaar vormen voor het aquaduct. Met de plaatsing van een infobord over de geschiedenis van de molen en het aquaduct aan het bijhorende restaurant is de herstelling compleet.
Jef Baeten is als laatste telg van het molenaarsgeslacht alvast tevreden met de herstellingen. 'De molen is eigenlijk al sinds de dertiende eeuw in het bezit van onze familie want hij is nooit verkocht. Ieder geslacht heeft er zijn hart en ziel ingestoken om alles zo goed mogelijk te bewaren. Sinds 1987 hebben we hard gewerkt aan de opknapbeurt van de molen en met de herstelling van het aquaduct wordt de geschiedenis niet gerespecteerd. Een prachtig project.'

Literatuur

Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
"Molen Ten Haagdoorn (Houthalen)", in: Molenecho's, IV, 1976, p. 4-5;
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985;
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996.
R. Van Ryckeghem, "Twee Limburgse niet-beschermde watermolens: Halen en Houthalen", Molenecho's, XXXI, 2003, nr. 4, p. 275.
C. Barbay en M. Kellens, "Meulenberg: kleurrijk leven tussen watermolen en steenkolen", Reeks: "Wijk in de Kijker, deel 7", Houthalen-Helchteren, 2011, 70 p.
"De Tenhaagdoornmolen te Houthalen", Ons Molenheem (Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem), 1997, nr. 4, oktober-december, p.115-117

Persberichten
"Ontdek de Genaderse Watermolen en het mijnverleden tijdens Open Monumentendag", Het Belang van Limburg, 05.09.2010.
Ralph Gregoor, "Bomen op oude dijk bedreigden stabiliteit. Aquaduct Genaderse watermolen is hersteld", Het Nieuwsblad, 06.10.2011.


Laatst bijgewerkt: vrijdag 30 december 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens